Говори и обраќања
Обраќање на Претседателот Иванов на Евроазискиот економски форум во Истанбул
Четврток, 14 Април 2011


Почитувани присутни,
Ценети екселенции,
Дами и господа,

Вистинско задоволство е да се биде во друштво на толку многу претставници на држави кои годинава прославуваат 20 години од својата независност, која беше зачната со падот на Берлинскиот ѕид и крајот на Студената војна. Но, нас нè поврзува и заедничкиот Евроазиски простор и многубројните мостови на културна, економска и енергетска соработка.

Впрочем, затоа сме денес тука, да и дадеме нов квалитет и пошироки димензии на нашата соработка.

Почитувани,

За мојата земја, Република Македонија, 2011 е година на значајни јубилеи. Пред 20 години, моите сограѓани донесоа историска одлука за создавање на независна, суверена, демократска и европска Македонија. Оваа мудра историска одлука која ја донесоа моите сограѓани многупати до сега се потврди како исправна.

Минатата недела Македонија прослави и една деценија од потпишувањето на историската Спогодба за стабилизација и асоцијација со Европската унија. Спогодба која нè поттикна да ги насочиме сите свои внатрешни сили и потенцијали кон спроведување на суштински економски, социјални и демократски реформи, но и кон усогласување со критериумите, законодавството и стандардите на Европската унија.

Оваа година одбележуваме и десет години од потпишувањето на Охридскиот рамковен договор, чии одредби станаа дел од Уставот. Со тоа, Македонија ја зајакна, надгради и унапреди вековната традиција на мултиетнички соживот, толеранција и вреднување на различностите. Верувам дека македонскиот модел на инклузивна демократија, кој се покажа како успешен, е моделот на иднината. Тоа посебно се однесува за големиот евроазиски етнички, религиски и културен мозаик.

Впрочем, инклузивноста и поврзувањето се карактеристика на новите гео-културни процеси кои се резултат на глобализацијата. Првата глобализацијата се појави тука, во Евроазија и нашите култури се производ на тој процес. Токму затоа, современата фаза на глобализацијата лесно допира до сите нас и продира низ се побледите граници меѓу Истокот и  Западот. Токму тука го гледам и придонесот на Македонија која е подготвена да ги сподели позитивните искуства и научените лекции.

Дами и господа,

Јубилеите се добра прилика да повлечеме црта и да видиме што сме постигнале, каде сме. Можам слободно да констатирам дека во изминатите две децении, постигнавме исклучителен напредок.

Република Македонија ги исполни сите критериуми за членство во НАТО, спроведе успешни реформски зафати и е подготвена да ги почне пристапните преговори со Европската унија. Евро-атлантските интеграции, градењето, чувањето и унапредувањето на добрососедските односи и регионалната соработка остануваат наша основна стратешка цел.

Трите столбови врз кои ја градиме иднината на Република Македонија се трите „ Е “ – Европа, економија и енергија. Верувам дека овие три меѓузависни и тесно поврзани „ Е “ се клучни за нашиот развој.

Почитувани,

Остануваме посветени во остварување на нашата стратешката цел -  членство во Европската унија и во НАТО. Тоа го правиме бидејќи веруваме дека европскиот модел и европското обединување е најуспешен мировен проект што доведе до помирување на многу внатрешни европски конфликти и историска нетрпеливост меѓу европските народи. Овој мировен проект нема да биде завршен без членството на Република Македонија и на останатите земји од Западниот Балкан.

Република Македонија сите свои сили и потенцијали ги стави во економскиот развој, во креирањето на поволен економски амбиент. Мојата земја има долгогодишна макроекономска стабилност со ниска инфлација која во просек изнесува 2% во последните 10 години. Имаме избалансирани јавни финансии со низок буџетски дефицит, стабилен девизен курс и низок јавен долг кој изнесува 32,5% од Бруто домашниот производ. Во изминатите три години спроведени се низа реформи во делот на пазарот на труд, како и активни мерки за вработување, со што невработеноста се намали за околу 4%.

Во делот на даночната политика воведени се ниски и рамни даноци од 10%. Зголемена е флексибилноста на пазарот на трудот. Спроведени се реформи во финансискиот сектор, образованието и земјоделството, а зголемени се и инвестициите во инфраструктурата и енергетиката.

За промоција на Република Македонија како бизнис дестинација за познати странски компании, отворени се четири слободни Технолошко развојни зони, од кои две се во Скопје и по една во Штип и Тетово. Овие пет зони нудат низа поволности кои се привлечни за инвеститори во најнапредните индустрии.

Дами и господа,

Сеопфатните реформи ја подобрија вкупната бизнис клима, поради што вкупниот износ на странски директни инвестиции во Република Македонија во периодот од 1998 до 2009 година изнесува околу 3 милијарди евра. Токму за постигнатите резултати, во последните три години Македонија се вброи во врвните реформатори, согласно реномираниот “Doing Business” извештај на Светска Банка за Југоисточна Европа.

Имајќи предвид дека земјоделството е основна стопанска гранка во Република Македонија, континуирано ги зголемуваме буџетските субвенции во поддршка на македонските фармери. Од 100 милиони евра во 2010 година преку 115 милиони за 2011, па се до планираните 130 милиони евра во 2012 година. Воедно, данокот на додадена вредност за земјоделските материјали и механизација е намален од 18% на 5%.

Сакам да подвлечам дека овие реформи се потврда на нашата посветеност на патот кон полноправно членство во Европската унија. Но, исто така, тие се потврда на нашата решеност да им обезбедиме подобар животен стандард на нашите граѓани.

Почитувани,

Економскиот развој кон кој сме целосно посветени е незамислив без енергетска безбедност и сигурност. Македонија најпосле ќе биде ставена на меѓународната мапа на енергетски транспортни коридори. Со тоа ќе ни се отвори можност за добивање евтини енергенси за нашите компании и домаќинства и намалување на цената на нашето производство. Ова претставува конкретен влог во енергетската и генералната економска стабилност и сигурност на земјата.

Република Македонија е богата со многу обновливи а сепак неискористени природни ресурси. Покрај многубројните сончеви денови и хидропотенцијалот, мојата земја се наоѓа во еден од 19-те геотермални региони на планетава, при што во Македонија се евидентирани повеќе од 25 природни извори на геотермални води.

Верувам дека со нивно мудро ракување ќе имаме стопански развој втемелен на знаење и користење на расположливите ресурси. За разлика од скапите конвенционални извори на енергија, кои се повеќе се предизвик за животната средина, геотермалните води се релативно евтини и на долг рок исплатливи. Затоа, силно го поддржувам инвестирањето во оваа профитабилна стопанска гранка, пред се за производство на енергија, но и за развој на бањскиот и спа туризмот.

Како Претседател, мојот мандат е краткотраен, но мојата мисија е долгорочна: Република Македонија како полноправна земја – членка на Европската унија со стабилна економија втемелена врз долгорочна енергетска безбедност и сигурност, земја која ќе гради рамномерен одржлив развој за доброто на своите граѓани.

Дами и господа,

Верувам дека многу од овие цели ни се заеднички. Исто така верувам дека многу од заедничките приоритети се остварливи само преку соработка меѓу европските и азиските земји, меѓу евроазиските земји. Ние сме упатени едни кон други и не поврзуваат многу мостови на соработка. И културни, цивилизациски, но и економски и енергетски.

Тука ја согледувам и тесната поврзаност меѓу стабилноста и економската благосостојба. Тоа, меѓу другото, подразбира преточување на енергетската зависност во енергетска меѓузависност. Затоа, го охрабрувам понатамошното енергетско поврзување и разгранување на нафтоводната и гасоводната мрежа во поширокиот регион, вклучително и кон Македонија.

Верувам дека придобивките од ваквиот пристап ќе ги почувствуваме сите.

Со надеж дека овој Форум ќе продолжи да биде инкубатор на Евроазиската соработка, ги поздравувам сите учесници и упатувам срдечни честитки до организаторите, кои ни ја овозможија оваа плодна дебата за суштински области од економијата, трговијата, енергетиката.


Ви благодарам.

Предавање на Претседателот Иванов заедно со Претседателот на ЕК Баросо на тема „На патот кон интеграцијата во ЕУ: Партнери во реформите за наша заедничка европска иднина“
Сабота, 09 Април 2011


Почитувани присутни,
Дами и господа,

Дозволете ми да го искажам моето задоволство од можноста заедно со мојот драг пријател, Претседателот на Европската комисија, г-дин Баросо, да се обратам пред ваква еминентна публика.

Вашата посета на Македонија г-дине Баросо, за нас, за граѓаните на Република Македонија, претставува силен и јасен сигнал на поддршка на политиката за продолжување на проширувањето. Таа поддршка за нас претставува дополнителен импулс за продолжување на реформските процеси кои ќе не доближат до крајната цел – полноправно членство во ЕУ.

На самиот почеток сакам да споделам со вас еден мој личен впечаток. Средбите со Претседателот Баросо за мене се секогаш своевиден предизвик, но уште поважно, тие без исклучок, се искрени, корисни и конструктивни.

И тоа не е случајно. Со Претседателот на Европската комисија зборуваме на еден заеднички, европски, јазик, споделуваме еден заеднички, европски, интерес, зборуваме за обединување на континентот кое нема да биде комплетно без Република Македонија и сите земји од Западниот Балкан. Република Македонија одамна го зацрта својот пат. Македонија ниту гледа, ниту бара алтернативи на патот кој не води во големото европско семејство. Едно треба на сите да им биде јасно. Во личноста на Претседателот Баросо и во самата Европска Комисија, јас и граѓаните на Република Македонија гледаме искрен пријател, поддржувач и партнер.

Пријателството и поддршката од Европската комисија е континуирана, јасна и силна. Република Македонија две години последователно добива позитивна препорака за одредување на датум за почеток на пристапните преговори со Европската унија. Република Македонија и Европската Унија направија крупен партнерски исчекор со визната либерализација.

Всушност, севкупното партнерство со Европската комисија е евидентно. Република Македонија и Европската комисија, како што впрочем кажува и насловот на овој настан, се партнери во реформските процеси во Република Македонија. Тоа е суштинско, а не декларативно.

Дами и господа,

Со идејата за приклучување кон европското семејство го движиме општеството во позитивен правец. Таа нè поттикнува и нè фокусира на реформите. Ја поттикнува нашата креативност да ги решаваме заеднички новите предизвици.

Штом имаме такви задачи, ние ја фокусираме целата наша енергија во нивно исполнување. Замислете само каква реформска динамика и самодоверба ќе има македонското општество откако ќе ги започне пристапните преговори.

Еден факт е неспорен. Тоа е дека Европската комисија, исто како и Европскиот парламент, во своето делување го негуваат лидерството и визијата кои ни се заедничко наследство од големите татковци и градители на Европското обединување - Аденауер, Шуман, Жан Моне, Де Гаспери, Спаак, и други.

Ние имаме разбирање за проблемите со кои се соочуваат некои од претстолнините (справување со последиците од големата економска криза, состојбите во Медитеранот и Северна Африка, итн.), но исто така бараме разбирање и за нашите потреби. Во овој меѓупростор лидерството на Европската комисија и нејзиниот прв човек се особено значајни за нас, но мораме и да бидеме самокритични и искрени, и да кажеме дека често си создаваме непотребни и вештачки проблеми отежнувајќи ја мисијата на оние кои ни помагаат.

Ние сме природен дел од европското семејство. Но, оваа припадност кон заедничките вредности, стандарди и придобивки треба уште повеќе да ја покажуваме со дела. Така ќе си покажеме себе си, но и на Брисел и на европските престолнини, дека сме подготвени за целосна акцесија. Покажувајќи ја нашата подготвеност, ја истакнуваме взаемната одговорност во поглед на проширувањето.

Почитувани присутни,

Според моите видувања Извештаите на Европската комисија претставуваат реална опсервација на постигнувањата на нашата земја, но и реална опсервација на тешкотиите, дефицитите и проблемите со кои сме соочени. Сосема е јасно дека нив ги има. Но, постои и евидентен и неоспорлив прогрес во многу сфери. Моја, и верувам објективна оценка, е дека Република Македонија никогаш не била поподготвена од денес во поглед на спроведувањето на реформите и исполнувањето на критериумите.

Република Македонија објективно денес е барем на ист степен на исполнетост на критериумите како и други земји, денешни членки, кога биле во оваа фаза од процесот на интеграција.

Добивањето на датум за преговори за членство за нас е клучен мотивационен фактор. За нас нема алтернативи на започнувањето на преговорите за членство. Во таа насока сакам искрено да ја поздравам иницијативата на нашиот почитуван гостин на највисоко ниво да се воведе редовен дијалог за пристапувањето кон Европската Унија.

Ценети гости,

Сметам дека фокусот на сите чинители на политичката и општествената сцена во Република Македонија треба да биде ставен во насока на надминување на посочените тешкотии и дефицити. Како Претседател се спротивставувам на неаргументирана критика на реформските движења кај нас, без разлика од каде доаѓа. Нам ни треба внатрешна самокритичност и реална анализа. Нам ни е потребна суштинска, конструктивна критика, со предлози за надминување на некои состојби, а не само критика како критика, не само обична девалвација на овој или оној.

Впрочем, 90 процентната подршка од граѓаните, апсолутниот политички, етнички, социјален и општествен консензус за овој приоритет треба да се демонстрира со дела, да биде артикулиран од политичките партии.

Овој суштински консензус не треба да се користи само реторички. Чин на врвен патриотизам денес е да се излезе во пресрет на очекувањата на граѓаните. А нивните очекувања се јасни: тие сакаат подобар животен стандард, мир и стабилност, просперитет, сакаат интеграција во Европската унија и во НАТО.

Претседателе Баросо,

Кога веќе спомнав како изгледаат нашите средби, дозволете да дополнам дека посебно ја ценам вашата целосна искреност во разговорите. Ќе ми дозволите и јас да бидам целосно искрен. Она на што како Претседател на Република Македонија сакам да реагирам и да инсистирам, за што впрочем и писмено ве известив, е почитување на употребата на името на нашиот јазик, и на придавката “македонски”, во извештаите на Европската комисија. Како и сите мои сограѓани, јас бев длабоко вознемирен од именувањата на македонскиот јазик во извештајот, не како македонски, туку како „државен јазик“, „официјален јазик“ и „локален јазик“. Од друга страна, именувањата на другите јазици коишто се зборуваат и се признати во Република Македонија (на пример, албанскиот или ромскиот јазик) се правилно наведени во извештајот со нивните точни имиња.

Ова е петта последователна година во која Европската комисија внимателно го избегнува користењето на терминот „македонски“ при описите во извештајот (освен при наведувањето на имињата на некои институции, органи и др.). Ова не е пракса во извештаите за напредок на другите земји. Во годишниот Извештај за напредокот на Албанија, придавката „македонски“ се употребува за точно да се опише македонското малцинство. Дали не е занемарување на реалноста Македонците да бидат признати во нашето соседство или каде и да живее нашата дијаспора во светот, додека истите Македонци не се регистрираат во Република Македонија?

Сигурен сум дека како Претседател на Европската комисија и како личност која е силно посветена на принципите за почитување на европскиот културен и јазичен диверзитет, не е потребно да бидете убедуван дека јазикот на кој јас ви се обраќам сега е македонски. Затоа апелирам до Вас како личност која знам дека е длабоко посветена на почитувањето на идентитетот, културата и јазикот, да го преземете водството за надминување на овој фундаментално неправеден пристап кон Република Македонија и нејзините граѓани.

Граѓаните на Република Македонија бараат од Европската комисија доследно да се придржува до праксата на Обединетите нации каде нашиот јазик е правилно нотиран како македонски. Но, во оваа смисла да истакнам дека сме соочени и со истоветни проблеми со употребата на македонските брендови и кодови во Европската Унија кои го отежнуваат нашиот извоз и размена на Европскиот пазар. Ние и од тоа трпиме директни економски штети.


Г-дине Баросо,

Вашата посета коинцидира со еден исклучително значаен јубилеј за Република Македонија на патот кон евро-интеграциите - 10 години од потпишувањето на Спогодбата за стабилизација и асоцијација со ЕУ. Значењето на овој јубилеј е дотолку поголемо бидејќи се случува во годината кога празнуваме две децении од историската одлука на македонските граѓани за создавање на независна, суверена, демократска и европска Македонија, и 10 годишнината од Рамковниот договор. Иако ова е година која означува и други јубилеи, дозволете ми накратко да се задржам на споменатите три.

Од денешен аспект, Спогодбата за стабилизација и асоцијација е историски суштинска за нашиот развој. Република Македонија докрај се придржуваше до своите обврски кои произлегоа од Спогодбата, и ги насочи сите свои внатрешни сили и потенцијали кон усогласување со стожерните критериуми од Копенхаген, со законодавството и стандардите на Европската унија со која остваруваше постојан политички дијалог. Тоа во голема мера придонесе во изминатите десет години видливо, и на задоволство на нашите граѓани, да се видоизмени нашиот внатрешен поредок, да се забрза економскиот раст и нашата општествена сфера да се збогати со нови вредности.

На Европската унија и на Европската комисија, и должиме благодарност за партнерството, помошта и поддршката во внатрешните преобразби на нашата земја и нејзината европска иднина. Резултатот на тоа беше и стекнувањето со кандидатскиот статус во 2005 год.

Почитувани,

Годинава славиме и 20 години од прогласувањето независност. Овој јубилеј е добра прилика да повлечеме црта и да видиме што сме постигнале и каде сме. Моја оценка е дека во овој период од 20 години (долг во животот на еден човек, но не толку долг во животот на една држава) Република Македонија има постигнато исклучителен прогрес.

И покрај сите пречки на патот кон меѓународната афирмација и признавање, и покрај разните обиди за негација, Република Македонија денес е држава почитувана во меѓународната заедница.

Република Македонија изгради уникатен модел на соживот.
Република Македонија ги исполни сите критериуми за членство во НАТО и е подготвена да ги почне пристапните преговори со ЕУ. Тоа за мене е доволна потврда за напредокот на земјата. Прогресот е постигнат благодарение на моите сограѓани. Најголемиот товар на сите сложени реформи падна на нивниот грб. Сите досегашни политички водства имаат свој придонес во ова. 

Јасно ќе кажам дека ќе ја поддржувам секоја Влада која сите сили и потенцијали ќе ги стави во забрзување на економскиот развој, во креирање на поволен деловен амбиент, во ревитализирање на индустријата и која највисоко во својата агенда ќе го има земјоделството. Која ќе поттикнува креативност и иновации, како и сè она што ќе го подобри квалитетот на живот на граѓаните. Која макотрпно ќе работи на обезбедување на енергетска стабилност на земјата.

Како држава, ние имаме значајни иницијативи за транспортните и комуникациските коридори во регионот и за заштитата на животната средина. Овие наши иницијативи очекуваме да добијат соодветно место во стратегијата и политиките на Европската Комисија.

Република Македонија продложува да биде активен придвижувач и учесник во сите постојни регионални иницијативи. На 12 Јули, токму овде, во Охрид, со моите колеги од соседството, ние ќе направиме уште еден исчекор во регионалната соработка. Така што, очекувајте господине Баросо и нови проекти од нашиот регион за кој ќе ја побараме поддршката од Европската Унија и Европската Комисија.

Внатре во земјата, очекувам поголемо охрабрување на сите сегменти во општеството, очекувам поголема мобилност на идеи. Очекувам цивилниот сектор и медиумскиот сектор, како исклучително значајни за демократијата значително да го динамизираат овој процес.

Со спроведувањето на Рамковниот договор, кој е преточен во Уставот и со на должното почитување на духот на договорот, Република Македонија успеа да изгради модел на мултиетнички соживот, инклузивен модел на демократија, модел на интеграција без асимилација, кој служи за пример не само во регионот, туку и пошироко. Овој модел постојано го надградуваме.

Впрочем, Рамковниот договор претставува само легитимација на вековната традиција на соживот, на мултикултурализам, на толеранцијата и разбирањето кои биле, се и ќе бидат наше секојдневие. Во Македонија правилно се разбираат световите на различностите.

Почитувани присутни,

Приоритетите на Република Македонија и за следниот период остануваат исти: продолжување на реформските процеси, изнаоѓање на заемно прифатливо решение за наметнатиот проблем со името, а со тоа и деблокада на интеграциските процеси во НАТО и ЕУ.
Градење на односи на добрососедство и интензивна регионална соработка. Градење на конструктивни односи со сите членки на меѓународната заедница.

Во земјава се вложуваат сериозни напори за спроведување на нашата евро-агенда, без разлика на повремените или моменталните застои кои произлегуваат од внатрешно-политичката и економско-развојната динамика.

Моите очекувања за оваа година беа продолжување на реформите во судството, јавната администрација, и сите други области посочени во извештајот на Европската комисија. Во овие области покренавме сериозни иницијативи. Силно ја чувствуваме потребата од ослободување на економијата, на бизнисот, од стегите на гломазната административна машинерија. Тоа не поттикна, во тесна соработка со Европската Унија, да покренеме реформи кои ќе ја намалат можноста за коруптивно делување и одолговлекување на постапките. Во судството, кое долго време беше синоним за неефикасност, работиме на реформи кои продуцираат поголема професионалност и решавање на процесите во разумен рок. Тоа е и основен предуслов за да кажеме дека имаме држава во која навистина владее правото. Но, за жал, политичките контрасти добија такви размери, што излез навистина беа предвремените избори. Исто така сум уверен дека овие процеси ќе добијат и во динамика и во квалитет по завршувањето на претстојните парламентарни избори кај нас, и дека веќе оваа есен ќе можеме да утврдиме и нови постигнувања во нашата подготвеност за почеток на преговорите.

Самите избори, се уште еден тест на нашата демократска зрелост. Ова е уште една прилика да апелирам сите учесници во изборниот процес да се однесуваат согласно степенот на демократски развој на земјата и нејзините постигнувања во интеграциските процеси. Сите политички фактори да ги имат пред сè предвид државните и интересите на граѓаните. Одржувањето на фер и демократски избори е неопходност и потреба.

Г-дине Баросо,

Знаете дека преговорите за разликата околу името се тема која доминира при нашите средби. Нам ни се многу јасни пораките кои ги добиваме од највисоките претставници на Европската унија, дека за почеток на преговорите е неопходно решение на наметнатиот спор од страна на Грција. Република Македонија, поради асиметричноста во позициите во спорот, во многу наврати покажа јасна конструктивност (промена на знаме, устав, прифатени предлози од медијаторот) и во моментов покажува јасна подготвеност за заемно прифатливо решение преку идеи и иницијативи како до тоа да се дојде.

Но, како да произлегува дека таквата конструктивност на некој начин се казнува или игнорира. Ние сме целосно зависни од волјата на една земја членка, дали сака да го деблокира процесот и дали сака воопшто решение на спорот, и тука Унијата и останатите земји членки како да се немоќни. А Грција, за разлика од нас, не чувствува никакви последици од своето однесување.

Верувајте, не по наша вина се најдовме во овој спор, и не по наша вина денес не можеме да излеземе од него. Јасно е дека Грција не ги почитува меѓународно преземените обврски од Времената спогодба и за тоа не понесува никаква одговорност.

Во Словенечко – Хрватскиот случај бевме сведоци на еден силен ангажман на Европската унија и земјите членки, што резултираше со исклучително позитивен пример на продолжување на интегративниот процес, паралелно со процесот на надминување на еден билатерален спор. Ова како модел за нас би било мошне прифатливо. Со евентуалното деблокирање на процесот во оваа фаза, односно одредување на датум и почеток на пристапните преговори, нашиот јужен сосед би направил голем и позитивен исчекор во насока на креирање на попозитивен амбиент и зголемена доверба, кои се многу значајни за изнаоѓање на заемно прифатливо решение.

Граѓаните на Република Македонија навистина имаат потреба за згoлемена доверба. Верувам дека можеме заеднички да дојдеме до взаемно прифатливо решение. Можам да ви потврдам дека постои позитивна клима во однос на ова прашање.

Уверувајќи ве во ова, сакам да ви се заблагодарам за вниманието и да Ви го предадам подиумот Вам г-дине Баросо.

Ви благодарам.

 

Одликуван Државниот архив на Република Македонија со ,,Орден за заслуги за Македонија’’
Среда, 30 Март 2011


По повод 60 годишнината од постоењето на Државниот архив на Република Македонија и во рамките на активностите за одбележување на 20 годишнината од Македонската независност, Претседателот на Република Македонија д-р Ѓорге Иванов денеска го одликуваше Државниот архив на Република Македонија со ,,Орден за заслуги за Македонија’’. Одликувањето на Државниот архив на Република Македонија се доделува за исклучителните резултати во долгогодишното вршење на својата дејност за зачувување и заштита на архивската граѓа, а со тоа и документирање на минатото како сведоштво за историјата на Република Македонија и нејзина афирмација во светот.

Обраќање на Претседателот на Република Македонија д-р Ѓорге Иванов на церемонијата на доделување на ,,Орден за заслуги за Македонија’’ на Државниот архив на Република Македонија.

Почитувани присутни,
Дами и господа,

Ми претставува особена чест и гордост денес да го доделам Орденот за заслуги за Македонија на Државниот архив на Република Македонија.

Со доделувањето на овој орден се оддава признание на шест децениската работа на една од нашите најзначајни институции која е фундаментален носител на македонската државност.  Во просториите на државниот архив се собрани најважните документи од нашата историја, се она што е писмен доказ за нашето постоење, од средниот век, османлискиот период, преродбата, национално-ослободителното движење, дваесеттиот век и  балканските и светските војни, Народно Ослободителната Војна и ослободувањето, изградбата на Македонија како рамноправна членка на југословенската федерација, се до дваесетгодишниот период на градење на самостојна и независна Република Македонија.


Државниот архив во своите депоа го чува нашето минато и ја регистрира сегашноста, отворајќи патоказ  за иднината.

А иднината на работата на државниот архив е секако во дигитализација на архивското наследство со кое располага и која започна пред неколку години со дигитализација на архивскиот материјал од прва категорија. Токму со својот постојан развој, модерна организираност, следењето на светските текови и блиската соработка со истородните институции од странство, државниот архив ги задоволува современите општествени потреби, одговарајќи на барањата на другите институции и на граѓаните на Република Македонија.

Почитувани,

Дозволете при чинот на доделувањето на Орденот на заслуги за Македонија на Државниот архив да им оддадеме признание на сите оние кои беа дел од активностите на оваа институција во изминатите 60 години, како раководители, архивисти, соработници и други вработени. Благодарение на  нивната максимална ангажираност, одговорност и посветеност  Државниот архив на Република Македонија се постави како еден од  најзначајните столбови на нашиот идентитет, самобитност и државност.
Зад секоја институција стојат поединци кои со својот труд, професионализам и мотивираност придонесуваат за нејзиниот успех и развој. Токму примерот со вработените во државниот архив е пример и за другите државни институции.


Најискрено посакувам Државниот архив  во годините што претстојат да продолжи со својата основна задача да ја прима, евидентира и заштитува архивската граѓа во своите депоа и да ги дава услугите на корисниците на истата, но и натаму ревносно да работи на истражување во странските архиви со што ќе се збогатуваат материјалите за историјата на Македонија.

Исто така, се надевам и дека ќе се продолжи со уште поголема динамика, најзначајните архивски материјали  да се претставуваат пред пошироката јавност преку организирањето на изложби и издавање на книги, зборници, монографски трудови...

Секако на крајот дозволете уште еднаш потврдувајќи ја значајната улога на  Државниот архив на Република Македонија како наш бесценет културен и историски трезор да му посакам натамошно успешно функционирање и постојан напредок и развој.

Ви благодарам.

Обраќање на Претседателот Иванов на Македонско-косовскиот Бизнис форум
Четврток, 24 Март 2011


Обраќање на Претседателот  на Република Македонија д-р Ѓорге Иванов на Македонско - косовскиот Бизнис форум што се одржува во рамките на официјалната посета на Претседателот на Република Косово Беџет Пацоли на Република Македонија.

Ваша Екселенцијо, г-дине Пацоли,
Почитувани Министри,
Почитувани стопанственици,

Ми претставува голема чест да учествувам на овој бизнис форум, и на самиот почеток, сакам да се заблагодарам и да упатам честитки до организаторите на овој настан, до стопанствениците од двете земји кои со своето учество ја потврдуваат желбата за продлабочување на економската соработка меѓу нашите земји.

Република Косово е мошне важен трговски партнер на Република Македонија. Искрено се надевам дека бројот на компании кои соработуваат ќе се зголемува во наредниот период. Убеден сум дека постојат поволни услови за тоа. Пред се, добрите политички односи ни овозможуваат нам, државниците, да ги отстрануваме бариерите и ви создаваме услови за непречено развивање на соработката. Трговската соработка меѓу нашите две земји се реализира во рамки на ЦЕФТА Договорот. И, можеби најважно, сметам дека во Република Македонија имаме одлични производи кои можат да се најдат на косовскиот пазар, и кои се барани од косовските потрошувачи.


Почитувани,

За позитивниот тренд на препознавање меѓу нашите економии и нашите стопанственици, зборува до сега сработеното. Остварените резултати во 2010 година, споредени со истиот период од 2009 година укажуваат на зголемување на вкупната трговска размена на Република Македонија со Република Косово за 41%. Ако во 2009 година трговската размена изнесуваше $ 324 милиони САД долари, минатата, 2010 година, размената достигна $ 459 милиони САД долари. Но, не треба да се задоволиме со досега постигнатото бидејќи секогаш можеме повеќе.


Верувам дека успехот секогаш носи нов успех. Затоа, наша заедничка цел е да ги искористиме можностите за унапредување на соработката на сите полиња. Ја поздравувам и поддржувам идејата, дека најдобар и најефикасен начин за интензивирање на економската соработка меѓу нашите земји е преку поддршка на активностите на стопанските комори и директно поврзување на стопанствениците од двете земји. Затоа, денешниот настан го гледам како извонредна можност за поголемо продлабочување на бизнис контактите и продолжување со реализација на конкретни бизнис проекти.

Секако, очекувам, со веќе склучениот Договор за економска соработка, компании од двете земји да учествуваат и во инвестиционите капитални проекти, особено во делот на земјоделието, енергетиката, инфраструктурата, туризмот. Очекувам вие стопанствениците да барате нови повисоки форми на соработка, заеднички настап на трети пазари, заеднички вложувања. Бидете уверени дека во тоа секогаш можете да сметата на нашата поддршка.


Почитувани стопанственици,

Владата на Република Македонија континуирано работи на подобрување на бизнис климата и условите за работа, подеднакво за домашните и странските фирми. Наша цел е економски раст, развој на приватниот сектор, привлекување инвестиции и отворање нови работни места.

Република Македонија има долгогодишна макроекономска стабилност со ниска инфлација која во просек изнесува 2% во последните 10 години. Имаме избалансирани јавни финансии со низок буџетски дефицит, стабилен девизен курс и низок јавен долг кој изнесува 32,5% од Бруто домашниот производ. Во изминатите три години спроведени се низа реформи во делот на пазарот на труд, како и активни мерки за вработување, со што невработеноста се намали за околу 4%.

Вкупниот износ на странски директни инвестиции во Република Македонија во периодот од 1998 до 2009 година изнесува околу 3 милијарди евра, што е потврда на сéопфатните реформи за подобрување на вкупната бизнис клима. Токму за постигнатите резултати, во последните три години Македонија се вброи во врвните реформатори, согласно реномираниот “Doing Business” извештај на Светска Банка за Југоисточна Европа.


Врз основа на подобрената бизнис клима и активностите за промоција на Република Македонија како бизнис дестинација, во Технолошко индустриската развојна зона во Скопје инвестираа познати странски компании како Џонсон Контолс и Џонсон Мети. Воедно, се отворија уште три Технолошко индустриски развојни зони во Штип, Тетово и уште една во Скопје. Овие зони нудат низа поволности кои се привлечни за инвеститори во најнапредните индустрии.

Почитувани,

Глобалната економска и финансиска криза има негативно влијание врз реалниот сектор и инвестициите во нашите две земји. Затоа, Владата на Република Македонија донесе четири пакети на антикризни меки во интерес на ублажување на негативните последици. Овие резултати, комбинирани со намалувањето на невработеноста покажуваат дека, Македонија успеа да ја преброди кризата со најмали можни последици. Остварен е трет најдобар економски резултат во Југоисточна Европа, во последните три години, мерено според Бруто домашниот производ, и спречени се негативните последици на пазарот на работната сила.


Затоа, уште еднаш, би сакал да нагласам дека неопходно е интензивирање на соработката меѓу нашите земји, како на меѓувладино ниво, така и на ниво на стопански комори и компании. Сето тоа е во интерес на натамошно продлабочување на меѓусебната економска соработка, во насока на остварување на заложбите за поголем економски раст и развој на нашите економии.

На крај, дозволете да констатирам дека овој бизнис форум зборува за постојаната поддршка на бизнис секторот од страна на Владите на двете држави. Ние ги отстрануваме бариерите и ви создаваме услови за непречено развивање на соработката. Верувам, овој настан ќе вроди со плод и конкретни зделки, во интерес на двете земји, а пред сé во интерес на македонските и косовските бизнисмени.

Ви посакувам успешна работа.
Ви благодарам.

Обраќање во Парламентот на Република Албанија
Четврток, 17 Март 2011


Обраќање на Претседателот на Република Македонија д-р Ѓорге Иванов во Парламентот на Република Албанија.

Почитуван Претседателе на Парламентот г-ѓа Топали,
Почитувани пратеници,
Ценети Екселенции,
Дами и господа,

Голема е честа и задоволството да се обратам пред највисокиот законодавен дом на Република Албанија.

Од денот на мојата инаугурација како Претседател на Република Македонија, развојот и унапредувањето на добрососедските односи со Република Албанија е приоритет кој се наоѓа највисоко во мојата агенда. И тоа со добра причина, бидејќи важноста на овој приоритет е повеќе димензионална. Не само што унапредувањето на добрососедските односи e неопходност сама по себе, туку тоа е основата на другите врвни приоритети, евроатлантските интеграции, регионалната соработка, и конечно, стабилноста и просперитетот на целиот регион.

Едно е јасно, реализацијата на овие приоритети не е еднонасочен процес. Исто така, јасно е дека и Република Албанија ги споделува овие идентични приоритети. Затоа, сакам да искажам посебно задоволство и благодарност до мојот пријател и колега, претседателот Бамир Топи, до Владата и посебно Парламентот на Република Албанија, за интензивната соработка со која заемно придонесуваме за реализацијата на заедничките приоритети.


Почитувани,

Нашите две земји и народи ги поврзуваат многу нешта. Не поврзува минатото, сегашноста но, пред се, иднината. Приоритетите кои ги споделуваме, визијата за заедничка иднина во големото европско и евроатлантско семејство, македонската заедница во Република Албанија и албанската заедница во Република Македонија, се мостовите кои не поврзуваат, но уште повеќе, не поттикнуваат да соработуваме.

Сметам дека можеме да бидеме задоволни од досега сработеното. Задоволен сум од постигнатото ниво на развој на билатералните односи, од соработката на регионален и на мултилатерален план. Односите меѓу Република Македонија и Република Албанија се комплементарни со новиот дух на соработка во регионот на Југоисточна Европа. Тоа е нешто што е многу значајно за нашиот регион. Ме радува што во Република Албанија имаме партнер со кој на соодветен начин можеме да соработуваме во тој нов дух. Ќе ми дадете простор да кажам на што мислам.


Овие два дена имам можност да се сретнам со највисоките официјални претставници, но и граѓаните на Република Албанија. Верувајте, Република Македонија е подготвена и има интерес за продолжување и интензивирање на соработката со Република Албанија на сите нивоа и во сите области.

Заедно чекоревме кон членството во НАТО, пат кој Република Албанија го заврши успешно. Затоа, сакам да знаете дека ние во Република Македонија се радуваме на вашиот успех, бидејќи сме убедени дека тоа е успех и на целиот регион. Вашиот успех е и наш успех. И тоа се однесува за сите наши соседи. Без исклучок. Република Македонија сака со сите свои соседи да влезе во најдиректна соработка, особено имајќи ги предвид предизвиците и можностите на новите времиња.

По членството во НАТО следат евроинтеграциите. Затоа, денес беше потпишана Спогодба меѓу двете Влади за соработка и поддршка на планот на интеграцијата во Европската унија. Со тоа се обврзавме взаемно да си помагаме и да се поддржуваме на патот кон оваа заедничка цел.


Почитувани,

Двете земји, активно учествуваат во сите форми и иницијативи за соработка на регионален план. Со Претседателот Топи, и нашиот пријател и колега, Претседателот Вујановиќ, даваме и личен придонес во регионалната соработка, а со тоа и во регионалната стабилност. Во јули оваа година ќе бидам домаќин на третиот по ред Самит, со кој и помагаме на најмладата држава во Европа, на нашиот сосед, Република Косово, да се вклучи во регионалната соработка. Но, исто така, во Охрид ќе направиме еден чекор понатаму, со што ќе ја зајакнеме и конкретизираме практичната димензија на нашата соработка.

Темите кои се од највисоко значење во нашата билатерална агенда, како што е јакнењето на економската соработка, инфраструктурното и енергетското поврзување, пограничната соработка, соработката во сферата на организираниот криминал, културата и културното наследство, животната средина, туризмот, превенцијата и помош во случај на несреќи и катастрофи, итн, ќе ги ставиме на агендата на оваа квадрилатерална соработка. Верувам дека само со заеднички проекти можеме повеќе да постигнеме во сите овие области.


Дами и господа,

Во време кога нашите две земји се движат кон членство во Европската унија, споделуваме и слични обврски кои опфаќаат темелно спроведување на започнатите реформи. Но, на тој пат ние не се соочуваме само со слични обврски, туку и со слични предизвици.

Сметам дека констелацијата на прашања и предизвици пред кои се исправени Европа и светот, како што е справување со последиците од глобалната економска и финансиска криза, од настаните на Блискиот исток и северна Африка, само ги охрабруваат оние кои се противат или се заморени од проширувањето.

Верувам дека ќе се согласите со мојата констатација дека, кога нема напредок во евроинтеграциите, земјите во регионот наместо да се фокусираат на спроведување реформи, постигнување напредок и подобрување на животниот стандард на граѓаните, се занимаваат со самите себе. Но, исто така, сметам дека ова е вистинскиот момент кога треба да бидеме искрени и самокритични.

Каде е излезот од ваквата состојба?

Ние сме природен дел од европското семејство. Но, оваа припадност кон заедничките вредности, стандарди и придобивки не треба да ја покажуваме само со зборови, туку и со дела.

Луѓето кои добиле мандат од граѓаните треба да се одговорни и треба да излегуваат во пресрет на потребите, барањата и очекувањата на граѓаните. Така ќе си покажеме себе си, но и на Брисел и на европските престолнини, дека сме подготвени. Покажувајќи ја нашата подготвеност, ја зголемуваме нивната одговорност во поглед на проширувањето. Затоа, наместо да им го свртуваме вниманието со работи кои не сакаат да ги видат, треба да им го задржиме вниманието со работи кои ги очекуваат. Верувам дека тоа го можеме, и вие и ние. Верувам дека ќе одговориме на очекувањата.

Дозволете ми на кратко да се задржам на нашата ситуација.
Во нашиот законодавен дом, во декември минатата година ги дадов моите очекувања за оваа година. Реков дека 2011 е година на сериозни одлуки, кои бараат од сите сегменти на македонското општество да се однесуваат одговорно и достоинствено. Одлуки, кои подразбираат продолжување на евроинтеграциите, спроведување на реформите.

За жал, политичката битка се разгоре и не доведе до ситуација во која единствениот излез се предвремените избори. И во оваа ситуација, во сличен дух, сите прашања можат да се решат. Верувам дека сите ќе се однесуваат максимално одговорно, дека ќе ги почитуваат правилата на политичката игра, согласно највисоките меѓународни стандарди и дека последниот збор ќе го имаат граѓаните.

Почитувани,

Во голема мера, состојбите во Република Македонија на политички и економски план се резултат од блокадата од еден наш сосед, земја - членка на НАТО и на Европската унија.


И покрај тоа што блокадата е за едно ирационално прашање, сепак, јас сум оптимист дека може да се дојде до заемно прифатливо решение.

Морам да кажам дека имаме сосема нова и позитивна клима во односите со сите наши соседи, вклучително и со Грција. Честите средби меѓу премиерите на двете земји, како и моите средби со грчкиот премиер Папандреу, позитивно влијаат на довербата, почитувањето и разбирањето. Ова е важен фактор врз кој го темелам мојот оптимизам.

Сакам да знаете дека нам ни е потребно решение поради деблокада на евроинтегративните процеси. Спорот е асиметричен бидејќи нашиот сосед не ги чувствува последиците, но моите сограѓани на својот грб ги чувствуваат веќе дваесет години.

Конструктивни сме, константно учествуваме и се надевам дека со добра волја и конструктивност од другата страна, притоа држејќи се до рамката одредена од Обединетите нации, можно е решение.

Дами и господа,

Дозволете ми да се навратам на кратко на односите со Република Албанија.

Македонците и Албанците долги години живееле како добри соседи, познаници, пријатели. Но, не само тоа. Меѓу нашите два народи постои вековна традиција на препознавање, разбирање и взаемна поддршка, соживот и толеранција.

Малкумина знаат за заедничките планови за создавање на слободни и независни држави. Планови втемелени врз заедничките стремежи за ослободување на Македонија и Албанија од османлискиот јарем кои се преточија во создавање на Македонско – албанската револуционерна лига во 1887 година.

Дозволете да цитирам еден извадок од Прогласот на Македонско – албанската лига од 1887 година, во кој албанските патриоти го изјавуваат следново: „По многу обиди што ги преземаме за да и' помогнеме на нашата татковина Албанија, ние разбравме дека има само едно средство за да се постигне победата. Тоа средство е обединување со нашите блиски Македонци и заедничките акции со нив за ослободување на нашата древна страдалничка татковина. На Македонците што се наоѓаат во бугарското кнежевство и на оние што живеат во Македонија... “

Ваквото чувство било взаемно, за што најдобро зборува и Крушевскиот манифест, во кој македонските востаници ги повикаа своите вечни комшии, пријатели и познаници, во кои се вбројуваат и Албанците, да се вклучат во борбата за ослободување на Македонија.


Почитувани,

Традицијата на добри и блиски односи денес продолжува.

Со Охридскиот рамковен договор, чии одредби станаа дел од Уставот, Македонија ја зајакна, надгради и унапреди вековната традиција на мултиетнички соживот и толеранција. Охридскиот рамковен договор е само легитимација на таа вековна традиција.

Оваа година одбележуваме десет години од потпишувањето на Охридскиот рамковен договор, а јас, како Претседател на Република Македонија сум покровител на настаните со кои ќе се одбележи овој договор.

Една од основните одлики на нашите две држави, како впрочем и на целиот наш регион, е етничката, јазичната и верската разноликост,  испреплетеност и богатство. Богатство кое треба да се негува.

Македонија е препознатлива во европски, но и светски рамки токму поради Охридскиот рамковен договор кој е единствен успешен договор во нашиот регион. Впрочем, убеден сум дека македонскиот модел е моделот на иднината. Затоа, подготвени сме да ги споделиме со сите наши соседи македонските искуства и придобивки.

Затоа, очекувам албанската заедница во Република Македонија да биде нашиот најгласен адвокат и гласноговорник за правата на македонската заедница во Република Албанија.

Почитувани,

Сакам да знаете дека македонскиот народ, вековното пријателство и соживотот со Албанците не го изразува само преку почитта и правата кои албанската заедница ги ужива во Република Македонија.

Република Македонија исто така му подаде рака на Косово, признавајќи ја најмладата држава во Европа, воспоставувајќи при тоа најблиски и  најконструктивни односи по сите прашања. Впрочем, минатата година, токму со Република Косово имавме најголема трговска размена.

И, не само тоа. Република Македонија активно помага и во интегрирањето на Република Косово во регионалните иницијативи. Веќе следната недела ќе бидам домаќин на првата официјална посета на новиот косовски претседател Беџет Пацоли, како уште една потврда на пријателството меѓу граѓаните на Македонија и Косово.


И, во контекст на моето сфаќање на етничките заедници како уште еден мост на поврзување меѓу државите, не се сомневам дека албанскиот народ ќе го цени и почитува ова и на македонската заедница во Република Албанија ќе и овозможи да ги ужива сите права, согласно меѓународните стандарди. Затоа, не се сомневам дека албанскиот народ ќе му овозможи на македонското национално малцинство, кое е официјално признато во Република Албанија, да биде признато на целата територија на државата, а поаѓајќи од вредностите кои ги споделуваме.

Дами и господа,

Не смееме да заборавиме дека моќта на нашиот регион лежи токму во неговата различност, која бара соодветни услови.

Мултиетничноста има потреба од отворен простор. Простор во кој има слобода на движење на луѓе, идеи, капитал и производи. Простор во кој секој со себе ги носи своите права и својот идентитет. Отворен простор во кој секој ќе биде почитуван за тоа што е, без оглед каде живее и каде работи. Како простор на толеранција и славење на различностите. Тоа е исто така дел од мојата визија за Европски мир, Pax Europeana.

Историјата повеќе пати покажа дека нашиот регион опстојувал во мир тогаш кога е дел од отворен простор, бидејќи, во отворениот простор се создаваат услови за градење меѓузависност и соработка. Затворениот простор, од друга страна, ги дели луѓето, народите и државите и создава услови за конфликти. Наспроти тоа, отворениот простор создава потреба за еден пазар, една монета, и една неутрална сила. Верувам дека само Европа може да го отвори просторот на нашиот регион.

Токму затоа, верувам дека сега е време европските лидери да се осврнат на принципите кои ги поставија градителите на Европа. Затоа, токму во моменти на криза, нам во регионот ни е потребно да имаме повеќе, а не помалку Европа. Не постои одржлива алтернатива ниту за регионот, ниту за Македонија освен европските интеграции. Нема поголема движечка сила на нашите општества од Евро - интегративниот процес. Способноста на Европа да влијае врз своето соседство, без притисок, без сила, да ги привлекува и да ги прилагодува соседните држави во своето соѕвездие на демократски и просперитетни држави, е една од најважните мисии на Европа.

Почитувани,

Нашите две земји оваа 2011 година ги очекува пописот на населението. Верувам дека има една исклучително значајна придобивка од оваа важна статистичка операција. Колку подобро и попрецизно се спроведат пописите, толку подобро и попрецизно ќе можеме да го проектираме развојот на економските и стопанските гранки во нашите земји. Развој од кој зависи благосостојбата на нашите граѓани. Притоа, тој попис ќе претставува особена можност и за македонското национално малцинство во Република Албанија, за прв пат да ја изјасни својата национална, верска и јазична припадност.

Дами и господа,

На крај, дозволете ми да завршам со една констатација. Живееме во регион чија големина е во неговата длабока креативност, култура и традиција. Македонската и албанската заедница, заедно со нашите зацртани европски и евроатлантски цели, се најцврстиот мост кој ги поврзува нашите две пријателски земји. Мост, кој треба заедно да го чуваме, одржуваме и зајакнуваме. На тоа не обврзува оваа генерација, но и генерациите кои доаѓаат. На тоа не обврзува нашата заедничка европска и евроатлантска иднина.

Ви благодарам.

Комеморијален собир во сеќавање на холокаустот на Евреите од Македонија
Среда, 09 Март 2011


Говор на Претседателот на Република Македонија д-р Ѓорге Иванов на централниот Комеморијален собир во сеќавање на трагедијата на 7148-те Евреи од Македонија кои во 1943 година беа депортирани и убиени во концентрациониот логор Треблинка.

Почитувани,

Ова се денови кога го одбележуваме Холокаустот на Евреите од Македонија - денови кога пред 68 години дури и Севишниот молчеше. Ова се денови на тага. Денови кога цела Македонија се збогуваше од своите синови и ќерки Евреи.

До неодамна, единствениот гроб на нашите сограѓани, кои веќе ги нема, беа само болните сеќавања. Од утре, Меморијалниот центар на Холокаустот на Евреите од Македонија ќе биде вечен споменик за 7148-те македонски Евреи. Тоа ќе биде траен спомен на она што остана од жртвите, нивната пепел и сеќавањето за оние кои сме ги изгубиле.

Евреите се длабоко вкоренети во македонската земја, историја, традиција и култура уште од најраните времиња. Раселувани од моќните империи, прогонувани од инквизиторите и потиснувани од погромите, многубројни Евреи токму во Македонија го најдоа својот втор дом. И Романиотите и Сефардите и Ашкеназите. Романиотите токму во Стоби, во Македонија ја изградија својата најстара синагога на Балканот. Сефардите, со мелозвучниот ладино, го збогатија културниот, јавниот и економскиот живот во Македонија. Тука и таму имаше и Ашкенази, кои доаѓајќи од север, го најдоа својот дом во Македонија.

Бидете уверени, Евреите во Македонија никогаш не беа, не се, и нема да бидат ниту гости ниту туѓинци. Заедно со своите сограѓани, Евреите беа, се и ќе бидат дел од македонската историја и култура. Во Македонија, од памтивека луѓето со различна вероисповест се уважуваа и толерираа. Во Македонија слободно делуваа познатите еврејски мислители како Тобит, Меир, Де Тудела, Бен Калонимос... Во Македонија Бога (Јахве) го славеа познатите рабини како Шломо бен Абрахам Хакоен и Јосеф Бен Лев, Иструмица Даниел, Ахарон Абајов...

И, само во еден миг, во еден кобен миг, Македонија ги загуби речиси сите деца на Израел.


За време на Втората светска војна, територијата на денешна Република Македонија стана плен на Третиот Рајх и неговите фашистички сојузници.

Во 1941 година највисоките органи на бугарските окупаторски власти донесоа многубројни нехумани закони, прописи и одлуки за регулирање на „еврејското прашање“ кои го следеа духот на озогласените анти-семитски Нирнбершки закони од 1935 година. Полни со омраза, цинизам и анти-семитизам, овие документи всушност ги демаскираат расизмот, нечовечноста и нетолерантноста на окупаторскиот режим.
Но, за жал, тоа беше само вовед во трагедијата која следеше.

На 11 март 1943 година, согласно договорот меѓу нацистичка Германија и фашистичка Бугарија потпишан од Теодор Данекер и Александер Белев од 22 февруари 1943 година, бугарската армија и полиција ги собра речиси сите Евреи од окупирана Македонија. Тие ја немаа среќата на бугарските Евреи, кои под притисок на јавноста беа поштедени од трагичната судбина. Окупаторот ги лиши македонските Евреи од државјанствата, од имотите, од целата сопственост. Но, пред се, ги лиши од надежта. И, ги прати во неповрат.

Вагон по вагон, воз по воз, трите композициите на железницата ги однесоа македонските Евреи. Ги однесоа од нивните домови, нивните маала и градови. Со тоа, однесоа дел од Македонија. Од 22 до 29 март 1943 година, фашистичкиот окупатор ги депортираше македонските Евреи во гасните комори и печките на Треблинка. Таму, нацистите ги задушија, ги убија и пеплосаа. Со тоа убија и дел од Македонија.

По Треблинка, има само молк. Молк, бидејќи не постојат зборови доволно силни да ја опишат и оплачат трагедијата.

По Треблинка, еврејските домови останаа празни. Еврејските маала пусти, без џагорот на децата. Градовите Скопје, Битола и Штип, останаа со длабоки рани бидејќи изгубија дел од себе, од својата душа. А Македонија изгуби витален дел од своето национално, економско и културно ткиво.

Тоа се рани кои никогаш не можат да се залечат. Рани кои засакогаш ќе останат отворени и болни. И тоа, бескрајно болни. Затоа што раните на душата никогаш не зараснуваат.

Фактите ни говорат дека Холокаустот на македонските Евреи претставува најефективно извршување на „последното решение на еврејското прашање“ во светот согласно Ајхмановиот список и монструозните заклучоци од Ванзенската конференција од 20 јануари 1942 година.


7,148-те депортирани Евреи кои завршија зад бодликавата жица на пеколот наречен Треблинка, претставуваа 98% од севкупната еврејска популација на окупирана Македонија. Од нив, дури 50% беа деца.

По Втoрата светска војна, германскиот филозоф Теодор Адорно го постави следново прашање: „Можно ли е воопшто да се пишува поезија, да се создава уметност и литература, по Аушвиц, Бухенвалд, Матхаузен?“.
А јас на тој список ја додавам и Треблинка.

Сакам да знаете дека за сите нас, Холокаустот е трагедија за човештвото. Секој оној, кој во себе ја негува човечноста дадена од Бога, го доживува Холокаустот како трагедија. Бидејќи, Холокаустот не е дело на човекот и на луѓето. Холокаустот е дело на оние што се откажале од Божјото и од човечноста.

Трагедијата на Холокаустот е дотолку поголема за Македонија поради взаемната посветеност и пријателство меѓу Македонците и Евреите, меѓу Република Македонија и Државата Израел. Пријателство кое се темели врз силно препознавање, разбирање и взаемна поддршка.

Малкумина знаат дека оваа година се навршува еден век од македонско-израелските односи, и тоа во време кога ниту Македонија ниту Израел не постоеја како независни држави.

Верувам дека две епизоди и две личности од нашата заедничка историја се посебно значајни во овој контекст.

Во 1896 година се одржа Солунскиот конгрес на Тајната Македонско-Одринска Револуционерна Организација - ТМОРО, чија активност кулминираше на Илинден, 2 август 1903-та година, кога Македонија се дигна на востание за ослободување од отоманскиот јарем. Еден од учесниците на конгресот беше и истакнатиот револуционер Рафаел Камхи, македонски Евреин од Битола, илинденец кој се бореше за македонската слобода.

Пред точно еден век, во јуни 1911 година, Димитар Влахов, македонски револуционер, борец за слобода и пратеник во Отоманското собрание, одржа говор во коj категорично се спротивстави на настојувањата да им се забрани на Евреите да се вратат назад во својата пра-татковина. Подоцна, Димитар Влахов, заедно со македонскиот револуционер Ѓорче Петров, на средбите со Теодор Херцл и Давид Бен-Гурион зборувале за продлабочување на соработката меѓу Македонците и Евреите на нивниот пат кон создавање независни и суверени држави.


Затоа, не смееме никогаш да заборавиме дека, како што Рафаел Камхи беше еден од носителите на идејата за слободна и независна Македонија, така и Димитар Влахов придонесе да остане отворен патот за идното формирање на Државата Израел. Со тоа, Македонија им се оддолжи на Евреите за нивниот вековен придонес.

Во периодот меѓу двете светски војни, многу Евреи од Македонија беа носители на идејата за повторно воспоставување на еврејскиот дом на територијата на нивните исконски корени. Оние кои останаа во Македонија и ја преживеаја монструозноста на Холокаустот, беа дел од Народно ослободителната борба во Македонија. Имињата на генералот Бено Русо, на народниот херој Естреја Овадија - Мара, на првоборците Жамила Коломонос - Цвета, Роза Камхи Русо, на борците Шами Мориц, Виктор Пардо, Аврам Анаф, Ели Фраџи, Јосеф Песо, Мордо Тодолано, Нисим Алба, Арон Ароести, Естреја Леви, Самуел Садикарио, Алберт Касорла, Алберт Русо, и многу други македонски Евреи, засекогаш ќе бидат врежани во нашата меморија.

Со огорченост можам да констатирам дека денес во светот има демагози кои го негираат Холокаустот. Со негирањето и заборавот на Холокаустот, оставаат простор злото да се повтори. Има некои кои го негираат правото на постоење на Државата Израел. Ваквите негатори имаат слични на себе кои го оспоруваат правото на постоење и на други народи и држави. Кој е тој што некому му го негира или признава правото на постоење? Од каде произлегува таа сила? Дали воошто се работи за сила или е пак тоа израз на страв и чувство на длабока нетрпеливост кон поинаквите и различните?

Затоа, сакам јасно да порачам - светот не смее да заборави дека формирањето на Државата Израел, меѓу другото, беше и израз на подготвеноста и решеноста да не се допушти Холокаустот да се повтори. Израел постои, има право да постои и ќе постои.

Незамисливото и понатаму останува возможно. Незамисливото се случуваше пред а и по Холокаустот. И, секој пат, со иста умисла. И секој пат, жртвите беа затечени, вџашени и несвесни за она им се случува. Секој пат, се повторуваше истиот пеколен круг во кој жртвите беа најпрво обвинувани, потоа дехуманизирани и, на крајот, уништувани. Методите се разликуваа, од маршеви на смртта, преку гасни комори, куршуми и мачети, но, целта на ваквите злосторства беше секогаш иста. Независно од тоа дали беа изгладнувани, задушувани или касапени, целта на ваквото злосторство над злосторствата беше секогаш иста - истребување на етнички, расни и религиски групи, цели народи и популации.


За многумина, Холокаустот на Евреите претставува истовремено најсурова и најреална метафора на 20-от век. Метафора на човековото лудило кое води до масовни убиства, злосторство кое се до Рафаел Лемкин немаше ниту име. Стоеше безимено бидејќи никој не веруваше дека е можно. Но, многупати се покажа дека геноцидот како зла сенка го прати човештвото. Дури и денес.

Затоа, на крајот, дозволете ми да се присетам на една голема вистина која ја изрече почитуваниот Ели Визел: „Секогаш мора да одбираме страни. Неутралноста му помага на угнетувачот, никогаш на угнетуваниот. Молкот го охрабрува мачителот, никогаш мачениот.“ Затоа, кога станува збор за човековото достоинство, човековите права и слободи, човештвото никогаш повеќе не смее да стои на страна и да гледа како неговите деца се угнетувани.

Човештвото не смее да дозволи ваквите ужаси од минатото да ја затемнат нашата иднина. Затоа, не смее да се заборави, за да не се повтори. На тоа обврзуваат нашите сограѓани Евреи кои веќе ги нема. На тоа обврзува споменот за милионите кои исчезнаа во пламенот на концентрационите логори. На тоа обврзува човечноста!

Никогаш да не се заборави! Никогаш да не се повтори!

Без помнење, нема иднина. Тоа е пораката што на јазикот Ладино ја донеле Сефардските Евреи во Mакедонија:

SIN MEMORIA, NO AY AVENIR

Шалом, шалом.

 
Почеток < Пред 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 Следно > Крај
Страница 53 од 62