Presidentja Gordana Siljanovska Davkova sot mbajti fjalim në Samitin për Ndryshimet Klimatike (COP31) në Antalia, ku ajo riafirmoi angazhimet e Maqedonisë për veprim për klimën dhe theksoi nevojën e tranzicionit të duhur drejt energjisë së pastër.
Ajo tregoi se me Kontributin e tretë të Përcaktuar në nivel kombëtar (NDC 3.0), vendi angazhohet në uljen e emetimeve neto të gazrave serrë me të paktën 80% deri në vitin 2035, me qëllim të arritjes së neutralitetit klimatik deri në vitin 2050.
Ambiciet po shndërrohen në politika përmes Ligjit të ardhshëm të Veprimit Klimatik, Planit Kombëtar të përditësuar për Energjinë dhe Klimën dhe Udhërrëfyesit të Tranzicionit të Duhur, në përputhje me Agjendën e Reformës së BE-së dhe Strategjinë Kombëtare të Zhvillimit 2024–2044.
Për Presidenten Siljanovska Davkova, tranzicioni energjetik duhet të jetë i duhur dhe i pranueshëm, pa vendosur barrë shtesë mbi familjet e prekura nga varfëria dhe ndotja. Duke vepruar kështu, vëmendje e veçantë duhet t’u kushtohet grave, fëmijëve dhe të rinjve.
Presidentja Siljanovska Davkova theksoi se arritja e objektivave për klimën kërkon financim ndërkombëtar të parashikueshëm, kapital të arritshëm, teknologji, krijim kapacitetesh dhe partneritete të forta.
Sipas Presidentes Siljanovska Davkova, ambiciet klimatike që të bëhen të arritshme, solidariteti duhet të konfirmohet përmes investimeve konkrete, të cilat do t’u mundësojnë vendeve të jenë të përgatitura për të vepruar.
“Le të largohemi nga Antalia pasi ta kemi shndërruar ambicien në zbatim, ndërsa solidaritetin në investim të vërtetë. Fëmijët tanë meritojnë botë të sigurt dhe të shëndetshme dhe shans jo vetëm për të mbijetuar, por edhe për të lulëzuar”, tha Presidentja Siljanovska Davkova në Samitin e Liderëve.
Në vazhdim është fjalimi i plotë i Presidentes Siljanovska Davkova:
I nderuar President,
Të nderuar Shkëlqesi,
Zonja dhe Zotërinj,
Më lejoni t’i falënderoj Republikës së Turqisë dhe Presidentit Erdogan për organizimin e këtij samiti i dedikuar ndryshimeve klimatike.
Dhjetë vjet pasi vendi im nënshkroi Marrëveshjen e Parisit, ne mbetemi të bindur se kriza për klimën nuk ka të bëjë vetëm me menaxhimin e emetimeve. Ka të bëjë me botën që do t’ua lëmë gjeneratave të ardhshme. Ne jemi gjenerata e parë që i kupton plotësisht pasojat e zgjidhjeve tona, dhe ndoshta e fundit që ka kohë ta ndryshojë kursin. Gjeneratat e ardhshme do të jetojnë me pasojat e vendimeve tona.
Prandaj, ne vijmë në COP31 me një ndjenjë të qartë përgjegjësie. Ne jemi vend i vogël pa dalje në det, i vendosur në rajonin e gjerë të Mesdheut – një nga rajonet më të ekspozuara ndaj ndryshimeve klimatike. Megjithatë, ne jemi të gatshëm të mbajmë mbi supe një barrë më të madhe se e jona.
Të udhëhequr nga bindja se klima është një e mirë e përbashkët e njerëzimit, unë e kam bërë veprimin klimatik jo vetëm si prioritet personal, por edhe si prioritet politik. Kjo bindje më shtyu ta iniciojë dialogun kombëtar në shoqërinë maqedonase, duke bashkuar ekspertë, politikëbërës dhe praktikues për të hartuar së bashku agjendën tonë për klimën.
Kjo përpjekje kolektive pasqyrohet pjesërisht në Kontributin tonë të tretë të Përcaktuar në nivel kombëtar (NDC 3.0), me të cilin është përcaktuar objektivi ambicioz: t’i ulim emetimet neto të gazrave serrë me të paktën 80% deri në vitin 2035, me pritjen që të rritet kjo përqindje deri në 82% me mbështetje financiare ndërkombëtare. Kjo na vendos në një rrugë të besueshme drejt neutralitetit klimatik deri në vitin 2050, i cili do të paraqet gjithashtu një objektiv ligjërisht i detyrueshëm.
Ne po i shndërrojmë ambiciet tona në politika përmes Ligjit të ardhshëm të Veprimit për Klimën, Planit Kombëtar të përditësuar të Energjisë dhe Klimës dhe Udhërrëfyesit të Tranzicionit të Duhur, të cilat janë në përputhje me Agjendën e Reformave të BE-së dhe Strategjinë Kombëtare të Zhvillimit 2024–2044. Këto përpjekje janë gjithashtu një pjesë integrale e rrugës sonë europiane, duke i sjellë politikat tona për klimën, energjinë dhe mjedisin jetësor më afër standardeve më të larta europiane.
Megjithatë, nuk mund ta mbrojmë të ardhmen në kurriz të atyre që po përballen me vështirësi sot. Duhet të kalojmë nga qymyri në energji të rinovueshme të pastër pa rritur barrën mbi familjet maqedonase të cilat tashmë përballen me varfëri energjetike, ngrohje të pamjaftueshme dhe ajër të ndotur. Konfliktet e armatosura dhe kriza e rëndë energjetike e bëjnë një tranzicion tashmë të vështirë edhe më sfidues. Ai duhet të jetë i drejtë dhe i arritshëm, me vëmendje të veçantë për gratë, fëmijët dhe të rinjtë. Tranzicioni që i lë njerëzit pas e humb qëllimin e tij.
Prandaj, ne mbështesim Angazhimin Global të Elektrifikimit 35 me 35, Marrëveshjen për Ndërtesa me Efikasitet të Energjisë nga Antalia, Marrëveshjen e Industrializimit të Gjelbër nga Antalia dhe Sinergjitë e Rios.
Megjithatë, vendi im nuk mund ta financojë këtë transformim i vetëm. Raporti i Bankës Botërore për Klimën dhe Zhvillimin e Vendit identifikon nevojat për investime prej miliarda dollarësh për dekarbonizim dhe adaptim. Ambicia jonë duhet të përputhet me financim të parashikueshëm ndërkombëtar, kapital të arritshëm, teknologji, ndërtim kapacitetesh dhe partneritete të forta. Solidariteti duhet të matet jo vetëm me fjalë, por me investime që fuqizojnë vendet e gatshme të veprojnë. Kjo nuk është thirrje për të zvogëluar ambicien tonë, por për ta bërë atë të arritshme.
Kur do të shkruhet historia e kësaj dekade, le të mos thuhet se e pamë rrezikun, i kuptuam pasojat, por megjithatë na mungoi guximi për të vepruar. Le të largohemi nga Antalia duke e shndërruar ambicien në zbatim, ndërsa solidaritetin në investim të vërtetë. Fëmijët tanë meritojnë një botë të sigurt dhe të shëndetshme dhe mundësinë jo vetëm për të mbijetuar, por edhe për të lulëzuar.
Ju faleminderit.
