Presidentja Gordana Siljanovska Davkova organizoi pritje tradicionale vjetore për përfaqësuesit e trupit diplomatik në Ohër.
Duke i përshëndetur diplomatët, Presidentja Siljanovska Davkova u uroi atyre personalisht, familjeve të tyre, si dhe vendeve dhe popujve që ata përfaqësojnë, të gjitha të mirat.
Në fjalimin e saj, ajo theksoi rëndësinë e diplomacisë kulturore, ekonomike, sportive dhe shkencore, përveç diplomacisë tradicionale. Sipas Presidentes Siljanovska Davkova, diplomacia nuk paraqet vetëm sërë aktivitetesh protokollare, por mekanizëm i provuar civilizues që arrin të shembë njëkohësisht mure dhe të ndërtojë ura.
“Ju, diplomatë, personifikoni njohuritë, aftësitë, moderimin, shkathtësinë dhe këmbënguljen në kërkimin e zgjidhjeve për problemet serioze, duke preferuar negociatat, marrëveshjet dhe nënshkrimet, në vend të konflikteve, shantazhit dhe armëve”, theksoi Presidentja Siljanovska Davkova dhe shtoi se personalisht, ajo beson më shumë në fuqinë e argumentit sesa në argumentin e forcës. Doajeni i trupit diplomatik, Ambasadori i Bosnjës dhe Hercegovinës, Dragan Jaqimoviq, në fjalën e tij gjatë pritjes, në emër të të gjithë ambasadorëve shprehu mirënjohje ndaj Presidentes Siljanovska Davkova për politikën e saj të dyerve të hapura dhe miqësinë e vazhdueshme me komunitetin diplomatik.
Duke theksuar se në vendin tonë, diplomatët njohin një partner të besueshëm dhe konstruktiv, Ambasadori Jaqimoviq potencoi se bashkësia ndërkombëtare vlerëson veçanërisht angazhimin e shtetit sa i përket bashkëpunimit rajonal, marrëdhënieve të mira fqinjësore dhe angazhimit në skenën ndërkombëtare.
Para të pranishmëve, ai theksoi se trupi diplomatik do të vazhdojë të përmbushë detyrat e tij me përkushtim, në përputhje me Konventën e Vjenës për Marrëdhëniet Diplomatike, duke ndërtuar ura të forta miqësie, si në nivel dypalësh ashtu edhe në atë shumëpalësh.
Të nderuar,
Jetojmë në një realitet të ri, konfuz, kontradiktor dhe të pasigurt. Rendi ndërkombëtar nuk bazohet mbi të drejtën ndërkombëtare, dhe aq më pak mbi drejtësinë, etikën dhe moralitetin, por flitet hapur për pushtetin, armët nuk pushojnë, por aktivizohen, debati për harmoni me natyrën po shuhet, euroatlantizmi nuk është sinonim i një aleance të koordinuar dhe solidare! Tukididi dhe makiavelianët po shtyjnë drejt Hobbes-it, ndërsa kantianët dhe uilsonianët po paralajmërojnë.
Herë pas here, të mblidhemi në pritjen tradicionale për trupin diplomatik, këtu në Ohër, menjëherë pas Epifanisë, është një moment i këndshëm për mua, në frymën e filozofisë së paqes, dialogut, mirëkuptimit dhe muzikës!
Para së gjithash, do të doja t’ju uroj gjithë të mirat, personalisht, familjeve tuaja, vendeve dhe popujve tuaj, qytetarëve tuaj dhe të gjithë njerëzve, pavarësisht nga çdo përkatësi.
Ju, diplomatë, personifikoni njohurinë, aftësinë, moderimin, shkathtësinë dhe këmbënguljen në kërkimin e zgjidhjeve për problemet serioze, duke preferuar negociatat, marrëveshjet dhe nënshkrimet, në vend të konflikteve, shantazhit dhe armëve.
Për mua, puna juaj nuk është thjesht protokoll, por mekanizëm civilizues i praktikuar dhe i provuar, i cili ka mbijetuar shekujve sepse ka ditur të shembë mure dhe të ndërtojë ura.
Në profesionin tuaj shoh artin e të mundshmes, dhe ndonjëherë të pamundurës!
Unë preferoj tavolina të rrumbullakëta Arturiane, sesa harta të fronteve dhe objektivave të shkatërrimit.
Unë besoj më shumë në fuqinë e argumentit, sesa në argumentin e forcës.
Për mua, paqja nuk është vetëm mungesa e luftës, ose vazhdimi i saj, por një gjendje natyrore, imanente për thelbin gjenerik njerëzor.
Shkëlqesitë tuaja,
Gjatë vitit të kaluar kam pasur takime të shumta me ambasadorë, me përfaqësues të organizatave ndërkombëtare dhe me delegacione shtetërore të nivelit të lartë. Kam marrë kredenciale nga ambasadorë të rinj dhe kam dërguar miq në takime lamtumire, duke u përpjekur gjithmonë pas formalitetit dhe diksionit për të parë njeriun dhe misionin e tij, për të mësuar më shumë dhe drejtpërdrejt rreth vendit nga vjen, për ta kuptuar atë dhe për ta ndihmuar atë të kuptojë vendin tim, gjithmonë bona fide!
Çdo takim më kujtoi dhe më bindi se sistemi ndërkombëtar nuk është vetëm grup mekanik normash, institucionesh, aktorësh dhe marrëdhëniesh, por i frymëzuar dhe i themeluar mbi vlera dhe parime supreme, rreth të cilave u ndërtua besimi i ndërsjellë dhe besimi në të mirën, të mirën dhe të drejtën – me kujdes, në heshtje, ngadalë dhe me shumë durim.
Agjenda ime e politikës së jashtme në vitin 2025 ishte e koordinuar dhe në përputhje me atë të qeverisë, dinamike dhe e lidhur me ngjarje të rëndësishme – nga Roma, Baku dhe Astana, përmes Nicës, Tiranës, Hagës dhe Seviljes, deri në Nju Jork, Kopenhagë, Venedik, Paris dhe Durrës, për të përmendur disa.
Nuk po përmend vetëm destinacionet gjeografike, por edhe sfidat politike, kulturore dhe ekonomike për një shtet të vogël europian, i cili ka luftuar me Shilën dhe Karibdën e tranzicionit demokratik, konsolidimit dhe europianizimit për 35 vjet.
Të nderuar miq ndërkombëtarë,
viti 2025 do të mbetet i tatuazhuar në kujtesën time dhe tonën kolektive pas traumës aktive të dhimbshme – tragjedisë në Koçan. Ne ende qëndrojmë para pasqyrës së Koçanit, në kërkim të përgjegjësisë dhe rishqyrtimit.
Por nëse miqtë njihen në telashe, më lejoni t’ju falënderoj edhe një herë për solidaritetin dhe ndihmën, lajmëtarët e të cilëve ishit ju.
Zonja dhe zotërinj,
Pranoj se megjithëse kisha dyshime serioze shkencore në lidhje me tezat e Francis Fukuyama-s për “fundin e historisë”, në kuptimin e fitores përfundimtare të liberalizmit dhe fundit të kontradiktës midis lirisë dhe barazisë, si dhe tezat e Huntington-it për përplasjen e pashmangshme të qytetërimeve, nuk besoja se do të vinte kaq shpejt koha kur pyetjet që mendoja se një njerëzim i rritur i kishte kapërcyer dhe mbyllur prej kohësh do të rihapeshin: një kohë luftërash, militarizimi, një garë e re armatimesh, një kohë kërcënimesh hibride, sulmesh kibernetike, dezinformimi, autoritarizmi, realizmi brutal.
Doli që nëse nuk e ushqeni dhe nuk e mbroni atë, do ta kuptoni shpejt se paqja është një bimë e brishtë dhe/ose një ide romantike naive njerëzore, dëshira më e dëshiruar e Vitit të Ri dhe shpresa më e madhe.
Shtatë më të fuqishmit, të cilët garantojnë sigurinë botërore, për fat të keq, nuk ishin gjithmonë pas Kartës dhe dokumenteve më të rëndësishme ndërkombëtare, dhe pjesa tjetër, ata në Asamblenë e Përgjithshme, nuk reaguan gjithmonë me zë të lartë dhe vendosmëri, duke lejuar që Kombet e Bashkuara të shndërroheshin në kombe të përçara, multilateralizmin të transformohej në multipolarizëm, me elementë të fortë të një lufte të re të ftohtë, e cila sjell kujtime të Lidhjes së Kombeve.
Lex nuk është rex, ndërsa etika dhe morali janë bërë “fenomene të vjetërsuara dhe të modës së vjetër”. Ligjorja është gjithnjë e më pak e drejtë, dhe e drejta rrallë bëhet ligjore.
Shtetet e vogla, si e imja, e kanë kuptuar më mirë politikën ndërkombëtare si një forcë nga përvoja e tyre. Ato janë më shpesh të parat dhe më thellësisht të vetëdijshme për ndryshimin midis parimeve, fjalëve dhe realitetit. Por, në sistemin ndërkombëtar anarkik, në mungesë të hallkave dhe frenave, pushteti i pakufizuar dhe i paautorizuar tenton të rritet, dhe madje edhe relativisht i forti bëhet i dobët në raport me super të fortin!
Kjo është arsyeja pse, shtetet e vogla, së bashku me ato të mesme, duhet të jenë mbështetësit më të zëshëm të multilateralizmit në një epokë multipolarizmi të shfrenuar, goliathëve të vjetër dhe të rinj, madje edhe dominimit gjeopolitik, ekonomik dhe energjetik neo-unilateralist!
Shkëlqesitë tuaja,
Vitin e kaluar, ne ishim gjithashtu një partner i besueshëm i BE-së, një anëtar i përgjegjshëm, aktiv dhe i besueshëm i NATO-s, një faktor i provuar stabiliteti në rajon.
Nuk mund të jemi Penelopa që, duke pritur Odiseun, ndryshon vazhdimisht kushtetutën, me kërkesë të dikujt nga jashtë, duke harruar se është një ligj mbi ligjet, ose lex superior, i cili duhet të ndryshohet rrallë dhe me dorë të dridhur, siç tha profesori belg Vigny, si dhe kontrata më e rëndësishme shoqërore e qytetarëve maqedonas, siç shkroi Ruso.
Si është e mundur, domethënë, a nuk është hipokrizi dhe cinizëm të thirresh në patriotizmin dhe konsensusin kushtetues kombëtar si pengesë kundër ndryshimit të akteve kushtetuese të BE-së, dhe të kërkosh nga një vend të përmbushë “vetëm edhe një kusht”, të bëjë “vetëm edhe një lëshim dhe ndryshim kushtetues”, sepse kjo është ajo që donte fqinji, kjo është ajo që rekomandoi raportuesi ose Këshilli Europian!
Është e vështirë të jetohet në pasiguri të përhershme. Është e çuditshme të thirresh në kriteret e Kopenhagës dhe të këmbëngulësh në kërkesat e Ballkanit, të presësh reforma dhe sundim të ligjit, dhe të tolerosh bilateralizimin, veton dhe standardet e dyfishta.
Demokracia mësohet nga dhe me demokratët. Besimi ndërtohet përmes mirëkuptimit dhe ndihmës, jo përmes kushtëzimeve dhe shantazhimeve.
Të nderuar miq,
Jemi në një udhëkryq. Kura qëndron te reformat, maqedonase, ballkanike, por edhe ato të OKB-së, NATO-s dhe BE-së.
Ne të gjithë po përballemi me një dilemë hamletiane: të jesh apo të mos jesh!
Ne kemi nevojë për një impuls të ri për multilateralizëm:
një multilateralizëm që do të mbrojë Kartën dhe të drejtën ndërkombëtare,
që do të mbrojë të vegjlit, të dobëtit dhe të prekshmit,
që do ta krijojë sigurinë klimatike dhe energjetike,
dhe që nuk do të lejojë që drejtësia të bëhet privilegj i të fortëve.
Në një botë të dominuar nga burra të fortë me armë, ne kemi nevojë për gra të forta me mençuri.
Zonja dhe zotërinj,
Jemi ballë për ballë me rreziqe të vërteta ushtarake, por edhe me tronditje klimatike, energjetike dhe ekonomike.
Prandaj, siguria nuk është më vetëm një çështje gjeografie dhe territori – por edhe e qëndrueshmërisë së institucioneve, stabilitetit të shoqërisë dhe besimit të qytetarëve.
Jemi të vetëdijshëm se duhet të investojmë në mbrojtje, por edhe në menaxhimin e krizave, në qëndrueshmërinë institucionale dhe në lidhjen e infrastrukturës. Prandaj, Korridori 8 nuk është vetëm një projekt ekonomik – është gjithashtu një përparësi sigurie.
Në rivendosjen e lidhjes energjetike greko-maqedonase, nuk ka vetëm arsyetim ekonomik, por edhe qasje strategjike në drejtim të kapërcimit të cenueshmërisë politike. Partneritetet që po hapim dhe bisedimet që po zhvillojmë synojnë diversifikimin, stabilitetin dhe zhvillimin e qëndrueshëm.
Shkëlqesitë tuaja,
Diplomacia nuk është vetëm shtetërore dhe tradicionale, por edhe kulturore, ekonomike, sportive, shkencore.
Kultura paraqet urë që politika nuk arrin gjithmonë ta ndërtojë. Ajo krijon besim aty ku fjalët janë të kujdesshme dhe interesat ndryshojnë.
Ne jemi vend i vogël, por aktor konkurrues kulturor dhe shpirtëror.
Për ne, si për të gjithë ju, identiteti nuk është një argument kundër BE-së, por argument për BE-në, sepse Europa është e pasur pikërisht për shkak të diversitetit të saj.
Ne dëshirojmë të njihemi jo vetëm për ekonominë dhe politikën, por edhe për dijen, arsimin, shkencën, kulturën, sportin.
Sa herë e kemi provuar se mund të jemi partner që personifikon vlerat, jo problemet, edhe pse ju vazhdimisht na trajtoni si problematikë.
Të nderuar miq,
Më lejoni të përfundoj me një mesazh të thjeshtë, por thelbësor.
Qytetarët maqedonas, pavarësisht nga përkatësia e tyre, kanë nevojë për shtet të qeverisur nga sundimi i ligjit, shtet me institucione të forta dhe procedura të respektuara, me administratë weberiane që shërben, jo rregulla, me të rinjtë si kapital të vlefshëm shoqëror, jo si një figurë statistikore e emigracionit, me diasporën si krahun e dytë të atdheut.
Ne mund të jemi si Homo Balkanicus dhe Homo Europicus: kur dëshirojmë ne dhe kur dëshironi ju. Por për këtë na duhet një vullnet i përbashkët: jo vetëm i yni, por edhe i atyre fqinjë, rajonalë dhe europianë.
Zgjerimi nuk është vetëm provë për kandidatët, por edhe për kapacitetin dhe besueshmërinë demokratike të Europës. Nëse rregullat zbatohen ndryshe, atëherë ato shndërrohen në instrument i arbitraritetit politik.
Së fundmi, Ballkani Perëndimor nuk është problem i kapacitetit absorbues të Unionit. Përkundrazi, integrimi i rajonit është çështje sigurie, stabiliteti dhe racionaliteti gjeopolitik në një kohë të rivalitetit gjeopolitik në rritje.
Ne nuk kemi problem të flasim. Përkundrazi – ne jemi popull dhe shtet që jetojmë me realitetin se fqinjësia nuk është një zgjedhje, por një fat. Ndonjëherë, kur jam e zhgënjyer, them: nuk është rastësi që jetojmë pranë njëri-tjetrit ose me njëri-tjetrin – është një mesazh i qartë se ndajmë jo vetëm një realitet të përbashkët, por edhe një të ardhme të përbashkët.
Por pikërisht për këtë arsye, përgjegjësia është e dyfishtë: e jona dhe e Europës.
Fqinjësia e mirë nuk duhet të jetë alibi për bllokadë.
Dialogu nuk duhet të shndërrohet në instrument kushtëzimi.
Procesi europian nuk duhet të shndërrohet në një arenë në të cilën dypalëshi do të diktojë atë europian.
Ne duhet të nxjerrim mësime nga përvoja që kemi në mënyrë që të mos frymëzojmë dhe provokojmë në të ardhmen një sjellje të ngjashme të kujtdo që do të hyjë në Bashkimin Europian ndaj kandidatëve kandidatë, duke shkruar histori të trishtueshme ballkanike.
Nëse zgjerimi bëhet një mekanizëm në të cilin çdo anëtar i ri merr të drejtën të “ripërcaktojë” rrugën e tjetrit, atëherë BE-ja do të humbasë atë që e bën atë një Bashkim: parimin e parashikueshmërisë ligjore dhe barazisë.
Pyetja lind: a është integrimi europian proces që europianizon kandidatët, apo një proces që rrezikon të ballkanizojë politikën europiane të zgjerimit?
Ne nuk kërkojmë trajtim të veçantë.
Ne nuk kërkojmë privilegje.
Ne kërkojmë që zgjerimi të kthehet aty ku i takon: brenda kuadrit të kritereve të Kopenhagës, brenda kuadrit të meritokracisë, brenda kuadrit të reformave dhe sundimit të ligjit.
Vetëm në këtë mënyrë perspektiva europiane do të mbetet e besueshme.
Vetëm në këtë mënyrë shpresa do të mbetet racionale, jo sentimentale.
Dhe vetëm në këtë mënyrë BE-ja do ta fitojë betejën për një aktor ndërkombëtar frymëzues dhe të respektuar.
Vetëm së bashku mund ta kapërcejmë tendencën e rrezikshme politike për ta trajtuar të ashtuquajturin Ballkan Perëndimor si periferi të periferisë, si një vend të çuditshëm me një emër edhe më të çuditshëm, dhe jo një pjesë integrale e arkitekturës politike europiane.
Së fundmi, ju falënderoj për bashkëpunimin tuaj, për mbështetjen tuaj, për partneritetin tuaj, jo vetëm në kohë të mira, por edhe në kohë të vështira.
Ju uroj një vit diplomatik të suksesshëm, punë paqësore dhe të frytshme, takime ku do të krijojmë besim dhe një të ardhme të përbashkët.
