Presidentja Gordana Siljanovska Davkova, në cilësinë e saj si patrone, shpalli të hapur edicionin e 47-të të Festivalit Ndërkombëtar të Kamerës së Filmit “Vëllezërit Manaki” dhe ia dorëzoi çmimin “Kamera e Artë 300” laureatit të këtij viti, kineastit danez Dan Laustsen.
Në fjalimin e saj, ajo theksoi se Festivali “Vëllezërit Manaki” prej kohësh nuk është vetëm festival, por institucion kulturor me autoritet të njohur ndërkombëtar, identitet kulturor të provuar dhe urë të gjatë shpirtërore dhe emocionale që lidh kinematografinë maqedonase dhe ballkanike me atë botërore.
Për të, është veçanërisht domethënëse që midis 12 kineastëve, filmat e të cilëve janë në përzgjidhjen zyrtare, ka dy filma nga Maqedonia, të cilët do të hapin dhe mbyllin edicionin e 47-të të këtij festivali, gjë që paraqet njohje dhe vrull për filmin maqedonas.
Ajo theksoi se kamera nuk paraqet vetëm mjet teknik për krijimin e imazhit filmik, por edhe instrument i fuqishëm estetik dhe dëshmitar i kohës, i cili jo vetëm që regjistron dhe përshkruan botën, por gjithashtu i jep asaj kuptim dhe na lejon ta kuptojmë atë.
Sipas Presidentes Siljanovska Davkova, motoja e Festivalit për këtë vit është “Thurësit e Filmit” është metaforë jashtëzakonisht e fortë, sepse filmi është i endur nga drita dhe hija, nga ngjyra dhe lëvizja, nga tingulli dhe heshtja, nga emocionet vullkanike, idetë origjinale dhe vizionet e fuqishme, nga e kaluara, e tashmja dhe e ardhmja, nga tradita dhe inovacioni, nga përvoja e mjeshtrave të mëdhenj dhe guximi i gjeneratave tër eja
“Nga bëma pioniere e Janaki dhe Milton Manaki, deri te arritjet më të larta bashkëkohore të kinemasë botërore, kjo histori e festivalit endet dhe endet si trashëgimi e çmuar kulturore e tezgjahut të filmit”, tha ajo.
Presidentja Siljanovska Davkova theksoi se është detyra jonë të mbështesim, ruajmë dhe vazhdojmë këtë trashëgimi të çmuar, duke krijuar kushte që gjeneratat e reja të artistëve të krijojnë lirisht, të eksperimentojnë, të parashtrojnë pyetje të guximshme dhe të shtyjnë me guxim horizontet e mundësive.
Ajo kujtoi se, pavarësisht ndryshimeve të shpejta, përmbytjes digjitale dhe teknologjive moderne vizuale, njeriu dhe emocioni i tij mbeten endësit më të rëndësishëm të historive filmike, ashtu si gjyshet janë endëset më të afta të qilimave dhe Sheherazadave.
“Teona, Tamara, Dina, Kosara dhe Marija inkurajofshin talente dhe zëra të tjerë krijues në fabrikën e endjes së filmit, përvoja dhe mençuria takohen me rininë dhe mosbindjen, ana e ndritshme e Ballkanit, Europës dhe botës le të shkëlqejë dhe le të ndihmojë në dëbimin e errësirës!”, tha Presidentja Siljanovska Davkova.
Në vazhdim është fjalimi i plotë i Presidentes Siljanovska Davkova:
Të nderuar kineastë,
Të nderuar organizatorë,
Të nderuar mysafirë,
Të nderuar endës të filmave,
Të nderuar pjesëmarrës në Manaki,
Prania e Manakit në Manastir është, mbi të gjitha, nder dhe privilegj, por edhe sfidë specifike estetike dhe intelektuale. Ndarja e përvojave filmike dhe zhvillimi i një dialogu artistik me kineastë të famshëm botërorë, magjistarë para dhe pas kameras, është një libër i papërfunduar me 46 histori të endura deri më tani, të dëgjuara dhe të para në Manastir, qytetin e baballarëve të endjes kinematografike, regjisorëve të parë ballkanas, vëllezërve Janaki dhe Milton Manaki.
Manastiri njihet për etjen e tij ndaj kulturës, ndërsa festivali është bërë ushqim shpirtëror i domosdoshëm për banorët e Manastirit. Qyteti nën Pelister jeton për festivalin, por edhe festivali jeton në dhe me qytetin. Përgjatë rrugicave të Manastirit, të cilat vëllezërit Manaki i përjetësuan në film, regjisorë nga e gjithë bota vijnë për të prezantuar veprat e tyre dhe për t’u frymëzuar nga veprat e të tjerëve. Më lejoni t’ju kujtoj fjalët e Bergmanit të madh: “Nuk ka art që kalon nëpër ndërgjegjen tonë në mënyrën që e bën filmi, duke prekur drejtpërdrejt emocionet tona, thellë në hapësirat e errëta të shpirtit tonë. Dhe, errësira ka një autor dhe ai vjen në Manastir”. Një mendim i kthjellët, kushtuar kineastit me famë botërore Jeff Kronenweth, i cili, së bashku me Dan Laustsen, konsiderohet ylli kryesor i festivalit. Jo më pak të rëndësishëm janë 12 kineastët e filmave në përzgjidhjen zyrtare. Dhe, midis tyre, për të cilët duhet të jemi veçanërisht krenarë, ka dy filma maqedonas me të cilët do të hapet dhe mbyllet edicioni i 47-të i Festivalit. Në këtë akt, unë sheh njohje, por edhe impuls për filmin maqedonas.
Të nderuar,
Edhe në këtë edicion të Festivalit Ndërkombëtar të Kamerës Filmike “Vëllezërit Manaki”, do të konfirmojmë përkushtimin tonë ndaj artit, kulturës dhe krijimtarisë si forma sublime të lirisë shpirtërore njerëzore. Në fakt, “Vëllezërit Manaki” ka qenë prej kohësh më shumë sesa thjesht një festival. Është një institucion kulturor me autoritet ndërkombëtar të njohur, identitet kulturor të provuar dhe urë të gjatë, shpirtërore dhe emocionale që lidh kinematografinë maqedonase dhe ballkanike me botën. Një e vërtetë jashtëzakonisht e rëndësishme kinematografike është e endur në pëlhurën luksoze: kamera nuk është vetëm mjet teknik për të krijuar një imazh filmik, por një dëshmitar kyç dhe instrument i fuqishëm estetik. Ajo jo vetëm që regjistron kohën, por edhe i jep asaj kuptim. Jo vetëm që tregon botën, por edhe na lejon ta interpretojmë dhe ta kuptojmë atë. Kjo është pikërisht madhështia e kineastëve dhe artit të tyre. Ata e shndërrojnë dritën në histori, hapësirën në atmosferë, momentin në kujtesë dhe shikimin njerëzor në gjuhë universale. Në këtë kuptim, motoja e këtij viti e festivalit, “Thurësit e Filmit”, është metaforë jashtëzakonisht e fortë. Është e vërtetë që filmi është i endur nga drita dhe hija, nga ngjyra dhe lëvizja, nga tingulli dhe heshtja, nga emocionet vullkanike, nga idetë origjinale, nga vizionet. Po endet në të tashmen, por edhe nga e kaluara dhe e ardhmja, nga tradita dhe inovacioni, nga përvoja e mjeshtrave të mëdhenj dhe nga guximi i gjeneratave të reja. Pikërisht kjo është endje që është historia e “Vëllezërve Manaki”. Nga bëma pioniere e Janaki dhe Milton Manaki, deri te arritjet më të larta bashkëkohore të kinemasë botërore, kjo histori festivali endet ddhe endet si trashëgimi e çmuar kulturore e tezgjahut të filmit. Është detyra jonë ta mbështesim, ta ruajmë dhe ta vazhdojmë atë. Jemi të detyruar të krijojmë kushte që gjeneratat e reja të artistëve të krijojnë, të eksperimentojnë, të parashtrojnë pyetje të guximshme dhe të lëvizin horizontin e mundësive.
Në kohën e ndryshimeve të shpejta, përmbytja digjitale dhe teknologjitë moderne vizuale, mundësi dhe sfida të paimagjinueshme i hapen kinematografisë. Por mendoj se, pavarësisht se si ndryshojnë teknologjitë, dija themelore dhe thelbësore mbetet se njeriu dhe emocioni i tij janë endësit më të rëndësishëm të tregimeve filmike, ashtu si gjyshet janë endësit më të mirë të qilimave dhe sheherazadave.
Fillimi i nisur nga vëllezërit Manaki le të vazhdojë të endet dhe të endet, me dije, mjeshtëri, guxim dhe dashuri të përjetshme për artin.
Le të inkurajojnë Teona, Tamara, Dina, Kosara dhe Maria talentet dhe zërat e tjerë autorialë në fabrikën e endjes së filmave, përvoja dhe mençuria të takohen me rininë dhe mosbindjen, të shkëlqejë ana e ndritshme e Ballkanit, Europës dhe botës dhe të ndihmojë në largimin e errësirës!
Me shumë nder dhe kënaqësi, më lejoni të shpall të hapur edicionin e 47-të të Festivalit Ndërkombëtar të Kamerës së Filmit “Vëllezërit Manaki” dhe t’ju lë në duart e endësve!
Ju faleminderit.
