Presidentja Gordana Siljanovska Davkova sonte u drejtua në pritjen në prag të Samitit dy-ditor tradicional “Maqedonia 2025” dhe ndau mirënjohjet për kontributin e anëtarëve të diasporës.
Njohja, në bashkëpunim me “Maqedonia 2025”, u jepet personave të shquara nga diaspora për kontributin e tyre lidhur me ruajtjen dhe afirmimin e traditave dhe vlerave historike, kulturore dhe shpirtërore maqedonase, si dhe në forcimin e interesave dhe kapaciteteve kombëtare dhe shtetërore.
Me emocione të krenarisë dhe trishtimit, Presidentja Siljanovska Davkova theksoi se megjithëse janë fizikisht larg nga këtu, njerëzit tanë në diasporë janë ende të lidhur me atdheun. Ajo kujtoi fjalët e Bernard Shaw se mund të ndryshoni gjithçka: ideologjinë, veshjen, sjelljen, por atdheun – jo!
Ajo është krenare për profesorët, mjekët, inxhinierët, shkencëtarët, sipërmarrësit dhe intelektualët tanë të suksesshëm që, me disiplinë dhe këmbëngulje, kanë krijuar karriera të respektueshme jashtë vendit. Megjithatë, ajo dëshiron dhe pret bashkëpunim të vazhdueshëm ekonomik dhe të tjerë me ta, përfshirë praninë e tyre fizike midis nesh.
Duke iu referuar Samitit “Maqedonia 2025”, Presidentja Siljanovska Davkova theksoi varësinë e konkurrueshmërisë së ekonomisë sonë, zhvillimit të inteligjencës artificiale dhe digjitalizimit, nga zhvillimi dhe shfrytëzimi i potencialit tonë njerëzor, si faktor kryesor i ndryshimeve teknologjike dhe gjeopolitike.
Presidentja Siljanovska Davkova përgëzoi fituesit e njohjes “Maqedonia 2025” për këtë vit, Dr. Icak Kalderon Adizes, Elizabeth Naumovski dhe Antonio Trpevski, duke theksuar se me punën e tyre në fushën e shkencës, biznesit, kulturës, filantropisë dhe mbështetjes për të rinjtë, ata lënë gjurmë të qëndrueshme këtu, por edhe në të gjithë botën, dhe në të njëjtën kohë u paraqesin motivim gjeneratave të ardhshme.
Sipas saj, kemi nevojë të ngutshme për bashkëpunim me diasporën, jo vetëm në fushën e biznesit, por edhe në arsimit, shkencës, kulturës dhe sportit.
“Diaspora sot nuk është strukturë homogjene, por hapësirë komplekse e përbërë nga gjenerata të ndryshme, por me të njëjtën dashuri për atdheun. Jam e inkurajuar nga fakti që gjithnjë e më shumë të rinj, megjithëse të lindur larg këtu, po shprehin interes për gjuhën, kulturën dhe traditën maqedonase”, tha presidentja Siljanovska Davkova në fjalimin e saj.
Ajo theksoi rëndësinë e bashkëpunimit me “Maqedonia 2025” deri më tani përmes projekteve të tilla si Kampi i Ohrit për ekselencë në teknologjinë e lartë, i cili u mundëson të rinjve të fitojnë njohuri, të zhvillojnë mendim kritik dhe kështu të përballen me sfidat e reja teknologjike.
Në këtë aktivitet u drejtuan edhe Nikica Mojsoska Blazhevski, Drejtore Ekzekutive e “Maqedonisë 2025”, Michael Cklamovski, anëtar i Bordit të Drejtorëve të “Maqedonia 2025”, si dhe Elizabeth Naumovski dhe Antonio Trpevski, fitues të Çmimit për Kontribut në Diasporë.
Të nderuar anëtarë të “Maqedonia 2025+”,
Të nderuar anëtarë të diasporës maqedonase,
Të nderuar mysafirë,
Zonja dhe zotërinj,
Për mua, pamja para meje paraqet konfirmim i qartë dhe i fortë se distanca gjeografike nuk do të thotë domosdoshmërisht distancë shpirtërore nga atdheu. Shoh para meje njerëz që, megjithëse nuk jetojnë këtu, ende kanë emocion, ndjenjë, madje edhe krenari, të përkatësisë, të shtypur në zemrat e tyre nga paraardhësit e tyre.
Shpesh kujtoj fjalët e Bernard Shaw se ne mund të ndryshojmë gjithçka: ideologjinë, veshjet, sjelljen, por atdheun – jo!
Ndoshta pikërisht kjo është arsyeja pse, kur flas me njerëzit tanë në mbarë botën, kam përshtypjen se ata janë me ne dhe midis neve. Ndonjëherë më duket se distanca përforcon lidhjen, të cilën e njoh në mënyrën emocionale të të folurit për shtëpinë, në ruajtjen egoiste të traditave kombëtare dhe familjare, në dëshirën dhe inkurajimin e fëmijëve për të mësuar gjuhën e tyre amtare, këngët dhe vallet maqedonase. Një person mund të largohet fizikisht nga vendi i tij, por ai nuk e largon atë. Ndoshta kjo është arsyeja pse oborret maqedonase në Kanada u njohën me barbarozën!
E pranoj, takimet me njerëz nga diaspora maqedonase zgjojnë tek unë si krenari ashtu edhe trishtim. Nga njëra anë, gëzohem kur shoh profesorë, mjekë, inxhinierë, shkencëtarë, sipërmarrës dhe intelektualë të suksesshëm të cilët, me disiplinë dhe këmbëngulje, kanë krijuar karriera të respektueshme. Por, nga ana tjetër, e imagjinoj shtetin maqedonas në rritje të bashkëpunimit ekonomik ose të ndonjë lloji tjetër me ta, ose praninë e tyre fizike këtu.
Ngjarja e sonte paraqet hyrje e Samitit tradicional “Maqedonia 2025”, iniciativë që me vite lidh njohuritë, lidershipin, sipërmarrjen dhe përvojën ndërkombëtare. Në kohë ndryshimesh teknologjike dhe gjeopolitike, po bëhet gjithnjë e më e qartë se progresi i vendeve do të varet nga kapaciteti i tyre institucional, nga aftësia për të krijuar ekonomi konkurruese, për të përdorur inteligjencën artificiale dhe digjitalizimin, nga mënyra se si do të zhvillojnë, ruajnë dhe përdorin potencialin e tyre njerëzor.
Me respekt të veçantë, dëshiroj t’u përgëzoj fituesve të çmimit “Maqedonia 2025”. Arritjet tuaja profesionale, lidershipi dhe angazhimi shoqëror janë provë e fuqisë së dijes, këmbënguljes dhe integritetit personal. Përmes punës suaj në fushën e shkencës, biznesit, kulturës, filantropisë dhe mbështetjes së të rinjve, ju po lini gjurmë të pashlyeshme, si këtu ashtu edhe në mbarë botën. Unë besoj sinqerisht se shembulli juaj do të paraqet inkurajim për gjeneratat që vijnë.
Unë vetë pata sfidën dhe mundësinë të vazhdoja jetën time jashtë vendit, por qëndrova këtu. Jo sepse ishte më e lehtë, por sepse, pas shumë vitesh përvoje në institucione ndërkombëtare dhe mjedise universitare, besoja se njohuritë dhe përvoja profesionale fitojnë kuptimin më të thellë kur investohen në vendlindje. Edhe pse, për disa, mund të ketë qenë një vendim tipik ballkanik, femëror, unë kurrë nuk jam penduar.
E di që shumë prej juve, të udhëhequr nga maksima Ubi bene, ibi patria, e keni kërkuar të ardhmen tuaj jashtë atdheut tuaj, duke ndjerë se mendja, përpjekja dhe cilësia juaj nuk njihen dhe vlerësohen mjaftueshëm këtu. Fatkeqësisht, problemi ynë nuk është mungesa e talentit dhe njohurive, por se njerëzit e gabuar ishin në vendet e duhura, ose vendet e duhura ishin me njerëzit e gabuar.
Ajo që bota sot e quan brain drain, e kemi përjetuar për dekada si shterim i heshtur i burimit tonë më të vlefshëm – të rinjve, të arsimuarve dhe të talentuarve. Është sikur të jemi një minierë me vlerë të paçmueshme, potenciali më i pasur i së cilës është shfrytëzuar nga koncesionarët e huaj për vite me radhë.
Jetojmë në epokë në të cilën teknologjia relativizon kufijtë dhe e pamundura bëhet e mundur. Sot, një i ri mund të jetojë në Shkup, Ohër ose Manastir, dhe me aftësitë dhe njohuritë e tij, të punojë dhe krijojë për Berlinin, Toronton ose Nju Jorkun.
Shteti maqedonas ka nevojë të ngutshme për bashkëpunim me diasporën, jo vetëm përmes investimeve në biznes, por edhe përmes njohurive, përvojës dhe kontakteve që maqedonasit krijojnë në të gjithë botën.
Diaspora sot nuk është strukturë homogjene, por hapësirë komplekse e përbërë nga gjenerata të ndryshme, por me të njëjtën dashuri për atdheun. Jam e inkurajuar nga fakti që gjithnjë e më shumë të rinj, megjithëse të lindur larg këtu, shprehin interes për gjuhën, kulturën dhe traditën maqedonase. Kjo është arsyeja pse e vlerësoj veçanërisht bashkëpunimin me “Maqedonia 2025” përmes projekteve të tilla si Kampi i Ohrit për Ekselencës në Teknologjinë e Lartë, i cili u mundëson të rinjve të fitojnë njohuri, të zhvillojnë mendim kritik dhe të jenë në hap me zhvillimet e reja teknologjike.
Marrëdhënia me diasporën nuk duhet të mbetet vetëm çështje vullneti të mirë dhe iniciativash të rastit, por duhet të zhvillohet në politikë kombëtare serioze dhe afatgjatë. Qeveria tashmë ka miratuar Strategjinë Kombëtare për Bashkëpunim me Diasporën, dhe brenda Kabinetit tim, formimi i Këshillit të Diasporës është në fazën përfundimtare, si organ që duhet të mundësojë përfshirjen aktive dhe ndikimin e diasporës në vendin amë.
Së fundmi, do të ndaj diçka personale me ju: sa herë që aeroplani fillon të ulet drejt Shkupit, sytë më mbushen me lot, sepse atëherë ndiej më fort se jam në shtëpi.
Më besoni, nuk është rastësi që kemi lindur këtu, energjia jonë buron nga kjo tokë!
Le të jetojmë në sinergji me Maqedoninë!
Zoti e ka bekuar Maqedoninë pasi ajo është e kudondodhur në Bibël!
